Thánh Đaminh (Saint Dominic)
Thánh Đaminh (còn gọi là Thánh Đôminicô; tên tiếng Anh: Saint Dominic, tiếng Tây Ban Nha: Santo Domingo; 1170 – 06/08/1221) là đấng sáng lập Dòng Anh Em Giảng Thuyết (thường gọi là Dòng Đaminh). Ông cũng được nhận làm vị thánh quan thầy của các nhà thiên văn học. Biểu tượng đặc trưng gắn liền với hình ảnh của ông là một chú chó ngậm bó đuốc đang cháy sáng.
1. Thân thế và Thần thoại về Thời Niên Thiếu
Thánh Đaminh tên thật là Domingo Félix de Guzmán, sinh năm 1170 tại Calaruega, thuộc dòng tộc Guzmán – một gia tộc danh tiếng tại Tây Ban Nha thời Trung Cổ.
Theo tường thuật của Jordan thành Saxony (người ghi chép tiểu sử đầu tiên của thánh nhân):
Giấc mơ của người mẹ: Trước khi sinh Đaminh, mẹ ông đã đi hành hương đến Silos và nằm mơ thấy mình sinh ra một chú chó ngậm bó đuốc đang cháy sáng, mang ngọn lửa đi khắp thế giới.
Ngôi sao sáng: Trong lễ rửa tội cho ông, người mẹ đỡ đầu nhìn thấy một ngôi sao sáng chiếu tỏa trên trán ông.
Tên gọi và biểu tượng: Do sinh vào ngày Chủ Nhật, ông được đặt tên là Domingo (tiếng Tây Ban Nha nghĩa là “Chủ Nhật”). Trong tiếng Latinh, tên Dòng Đaminh là Dominicanus – một cách chơi chữ từ cụm Domini canis, có nghĩa là “Con chó của Thiên Chúa”.
2. Con Đường Học Vấn và Chức Thánh
Học tập: Năm 7 tuổi, Đaminh được gửi đến ở và học tập với người cậu là linh mục coi xứ gần Caleruega. Đến năm 14 tuổi, ông lên đường học tại Palencia – trường học danh tiếng nhất Tây Ban Nha thời bấy giờ. Ngài luôn biết kết hợp hài hòa giữa việc học, cầu nguyện và các công tác tông đồ.
Thụ phong linh mục: Sau khi hoàn thành trung học, ông xin đi tu và được truyền chức linh mục vào khoảng năm 1194. Sau đó, ông làm kinh sĩ tại Nhà thờ chính tòa Osma, đảm nhận công việc đọc kinh cầu nguyện cho toàn giáo phận. Với lòng đạo đức và nhiệt thành, chỉ 2 năm sau, ông đã được chỉ định làm Bề trên Hội kinh sĩ.
3. Các Chuyến Hành Trình và Tiếp Xúc Với Các Giáo Phái
Năm 1203 (hoặc 1204), Đaminh tháp tùng Giám mục Diego de Acebo (Giáo phận Osma) thực hiện nhiệm vụ ngoại giao cho Vua Alfonso VIII xứ Castile để hỏi cưới công chúa Đan Mạch cho thái tử Ferdinand.
Cuộc gặp gỡ nhóm Cathars: Trên đường đi qua miền Nam nước Pháp, ông gặp nhóm Cathars – một giáo phái bị Giáo hội Công giáo Rôma thời đó xem là dị giáo (vì họ tự phong linh mục cho cả nam lẫn nữ và không phục tùng Giáo hoàng).
Kết thúc chuyến đi: Dù bên Đan Mạch chấp thuận hôn ước, nhưng trong chuyến đi thứ hai, công chúa Đan Mạch đột ngột qua đời. Do đó, Giám mục Diego và Đaminh đã trở về qua ngả đường Roma và Cîteaux.
4. Thành Lập Dòng Anh Em Giảng Thuyết (Dòng Đaminh)
Hoạt động rao giảng: Năm 1208, Giáo hoàng Innôcentê III phát động cuộc Thập tự chinh chống lại các giáo phái dị giáo. Đaminh đi theo đạo quân này để rao giảng, thuyết phục những người lạc giáo trở về với Công giáo, dù kết quả ban đầu chưa thực sự thành công.
Thành lập Tu hội: Năm 1214, Bá tước Simon IV tặng cho Đaminh một lâu đài tại Casseneuil. Tại đây, ông cùng 6 môn đệ thành lập một tu hội chuyên hoán cải những người thuộc giáo phái Albigensian.
Được chấp thuận thành lập Dòng: Tại Công đồng Latêranô IV (năm 1215), đề nghị xin phê chuẩn tu hội của Đaminh chưa được chấp thuận. Tuy nhiên, sang năm 1216, Giáo hoàng Hônôriô III đã chính thức phê chuẩn. Dòng Anh Em Giảng Thuyết (Ordo Praedicatorum – viết tắt là O.P., hay còn gọi là Dòng Đaminh) chính thức ra đời.
5. Những Năm Cuối Đời và Qua Đời
Đaminh dành trọn phần đời còn lại để tổ chức dòng, đi khắp nước Ý, Tây Ban Nha và Pháp để rao giảng, thành lập các trung tâm mới và thu hút tu sĩ. Dòng Đaminh gặt hái nhiều thành công nhờ đường hướng kết hợp hài hòa giữa đời sống trí thức nghiên cứu với nhu cầu tâm linh của quần chúng.
Triệu tập Tổng hội: Năm 1220, ông triệu tập Tổng hội đầu tiên của dòng tại Bologna (Ý).
Qua đời: Năm 1221, trong một chuyến đi rao giảng tại Hungary, ông lâm bệnh nặng. Ông buộc phải trở về Bologna và qua đời tại đây vào ngày 06 tháng 08 năm 1221.