Edith Stein – Người nữ đi tìm chân lý
(1891–1942)
Ngày kính: 09 tháng 8
Thánh Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá, tên khai sinh là Edith Stein, là một nữ triết gia lỗi lạc, nữ tu Dòng Kín Cát Minh và là vị tử đạo trong thế kỷ XX. Cuộc đời của thánh nữ là một hành trình không ngừng tìm kiếm chân lý: từ một thiếu nữ gốc Do Thái không còn tin vào Thiên Chúa, Edith Stein đã gặp được Đức Kitô, dâng hiến trọn đời trong đời sống chiêm niệm và cuối cùng hiến mạng sống cùng với dân tộc mình tại trại tập trung Auschwitz.
Tuổi thơ và hành trình tìm kiếm chân lý
Edith Stein sinh ngày 12 tháng 10 năm 1891 tại Breslau, khi ấy thuộc nước Đức, ngày nay là thành phố Wrocław của Ba Lan. Ngài là người con út trong một gia đình Do Thái đông con và đạo đức. Tuy được giáo dục trong truyền thống Do Thái giáo, khoảng năm 14 tuổi, Edith không còn thực hành đức tin và tự nhận mình là người vô thần.
Là một thiếu nữ thông minh và có nghị lực, Edith theo học tại các đại học Breslau và Göttingen. Tại Göttingen, ngài đặc biệt say mê ngành Hiện tượng học và trở thành học trò của triết gia nổi tiếng Edmund Husserl. Năm 1916, Edith bảo vệ thành công luận án tiến sĩ triết học về vấn đề sự đồng cảm và sau đó làm trợ lý cho Husserl.
Con đường nghiên cứu triết học không làm Edith xa rời Thiên Chúa, nhưng lại âm thầm chuẩn bị tâm hồn ngài đón nhận chân lý đức tin. Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II nhận định rằng Edith Stein là một người không mệt mỏi tìm kiếm chân lý và cuối cùng đã nhận ra rằng chân lý ấy mang một tên gọi: Đức Giêsu Kitô.
Cuộc gặp gỡ làm thay đổi cuộc đời
Một trong những biến cố đánh động Edith là khi ngài chứng kiến đức tin mạnh mẽ của một người bạn vừa mất chồng. Trước đau khổ, người phụ nữ ấy vẫn giữ được niềm hy vọng và bình an nhờ tin vào Đức Kitô chịu đóng đinh. Edith nhận ra nơi mầu nhiệm Thánh Giá một sức mạnh mà triết học thuần túy không thể giải thích.
Bước ngoặt quyết định xảy đến vào mùa hè năm 1921, khi Edith đọc cuốn Tự thuật của Thánh Têrêsa Avila. Sau khi đọc suốt đêm, ngài khép sách lại và thốt lên: “Đây là chân lý!”
Ngày 01 tháng 01 năm 1922, Edith Stein lãnh nhận Bí tích Rửa tội và chính thức gia nhập Giáo hội Công giáo. Việc trở thành Kitô hữu không làm ngài chối bỏ nguồn gốc Do Thái, nhưng giúp ngài nhận ra sâu xa hơn căn tính và sự liên đới của mình với dân tộc.
Sau khi trở lại, Edith giảng dạy tại trường của các nữ tu Đa Minh ở Speyer, rồi làm giảng viên tại Viện Sư phạm Khoa học ở Münster. Trong thời gian này, ngài tiếp tục nghiên cứu, giảng dạy và viết nhiều tác phẩm có giá trị về triết học, giáo dục, phụ nữ và đời sống Kitô hữu.
Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá
Edith từ lâu đã khao khát dâng mình hoàn toàn cho Thiên Chúa trong đời sống chiêm niệm. Ngày 14 tháng 10 năm 1933, ngài gia nhập Đan viện Dòng Kín Cát Minh tại Köln, Đức. Khi lãnh áo dòng ngày 15 tháng 4 năm 1934, ngài nhận tên mới là Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá, nghĩa là “Têrêsa được Thánh Giá chúc phúc”.
Tên gọi này diễn tả trọn vẹn linh đạo và sứ mạng của ngài. Thánh nữ ngày càng nhận ra Thánh Giá Đức Kitô đang được đặt trên dân tộc Do Thái của mình. Ngài không chọn đời sống đan tu để trốn tránh thế giới, nhưng để cầu nguyện, hiến dâng và mang lấy đau khổ của nhân loại trước mặt Thiên Chúa.
Năm 1938, thánh nữ khấn trọn đời. Cũng trong năm ấy, trước sự gia tăng của phong trào bài Do Thái tại Đức, các bề trên chuyển ngài sang Đan viện Cát Minh tại Echt, Hà Lan, với hy vọng bảo vệ ngài khỏi sự truy bắt của Đức Quốc xã.
Cùng đi với dân tộc mình
Năm 1940, quân đội Đức Quốc xã chiếm đóng Hà Lan. Sau khi các Giám mục Công giáo Hà Lan công khai lên án việc đàn áp và trục xuất người Do Thái, nhà cầm quyền Đức Quốc xã trả đũa bằng cách ra lệnh bắt giữ những người Do Thái đã gia nhập Kitô giáo.
Ngày 02 tháng 8 năm 1942, mật vụ Đức bắt nữ tu Têrêsa Bênêđicta cùng người chị ruột là Rosa Stein, cũng là một người Công giáo đang phục vụ tại đan viện. Trước khi rời đi, thánh nữ đã nói với chị mình:
“Chị Rosa, chúng ta hãy đi vì dân tộc của chúng ta.”
Hai chị em bị đưa đến các trại trung chuyển Amersfoort và Westerbork, sau đó bị đưa lên chuyến tàu chở gần một ngàn người Do Thái đến Auschwitz. Ngày 09 tháng 8 năm 1942, nữ tu Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá, chị Rosa và nhiều người khác đã bị sát hại trong phòng hơi ngạt.
Trong những ngày cuối đời, thánh nữ vẫn giữ được sự bình an, chăm sóc trẻ em, an ủi những người mẹ tuyệt vọng và nâng đỡ các bạn tù. Ngài đã sống đến cùng điều mình từng chiêm niệm: kết hợp với Đức Kitô trên Thánh Giá và tự hiến vì dân tộc, vì Giáo hội và vì hòa bình thế giới.
Vị thánh của chân lý và Thánh Giá
Thánh Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá được Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II tuyên phong Chân phước ngày 01 tháng 5 năm 1987 tại Köln và tuyên thánh ngày 11 tháng 10 năm 1998 tại quảng trường Thánh Phêrô.
Ngày 01 tháng 10 năm 1999, Đức Gioan Phaolô II công bố thánh nữ là một trong các vị Đồng bổn mạng của châu Âu. Ngài ca ngợi thánh nữ như một nhà tư tưởng, một nhà thần bí và một vị tử đạo đã xây dựng nhịp cầu giữa nguồn gốc Do Thái với niềm tin vào Đức Kitô.
Cuộc đời Thánh Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá cho thấy đức tin chân chính không đối nghịch với lý trí. Trái lại, khi được hướng dẫn bởi lòng khiêm nhường và tình yêu, hành trình tìm kiếm chân lý sẽ dẫn con người đến gặp gỡ Thiên Chúa.
Giữa một thế giới vẫn còn nhiều chia rẽ, kỳ thị và bạo lực, chứng tá của thánh nữ mời gọi chúng ta can đảm bảo vệ phẩm giá con người, xây dựng sự cảm thông giữa các dân tộc và gắn kết chân lý với tình yêu.
“Ai tìm kiếm chân lý là tìm kiếm Thiên Chúa, dù họ có ý thức điều ấy hay không.”
Lạy Thánh Têrêsa Bênêđicta Thánh Giá, xin cầu cho chúng con biết yêu mến chân lý, can đảm đón nhận Thánh Giá và trung thành bước theo Đức Kitô trong mọi hoàn cảnh của cuộc đời. Amen.