Vatican News – Thổ Nhĩ Kỳ, vùng đất của Tiểu Á cổ xưa, là chiếc cầu nối lịch sử giữa Đông và Tây, nơi ghi dấu những bước chân đầu tiên của Kitô giáo và là cái nôi của các Công đồng Chung định hình đức tin Hội Thánh. Chính vì thế, mỗi chuyến tông du của các Đức Giáo hoàng đến đây không chỉ mang tính ngoại giao, mà còn là một cuộc hành hương về nguồn cội, thúc đẩy đối thoại và khát vọng hiệp nhất Kitô giáo.
Công đồng Nixêa I – Trở về cội rễ đức tin
Trong chuyến tông du từ ngày 27–30/11, Đức Thánh Cha Lêô XIV trở thành vị Giáo hoàng thứ năm viếng thăm Thổ Nhĩ Kỳ, nhân kỷ niệm 1.700 năm Công đồng Nixêa I (325–2025). Sự kiện này mang ý nghĩa đặc biệt đối với toàn thể Kitô giáo, bởi chính tại Nixêa, Kinh Tin Kính đã được xác định như nền tảng đức tin chung.
Chuyến đi của Đức Lêô XIV cũng thực hiện ước nguyện mà Đức Giáo hoàng Phanxicô đã nhiều lần bày tỏ: tưởng niệm Công đồng Nixêa như một lời mời gọi các Giáo hội tiến bước trên con đường hiệp nhất hữu hình. Cuộc gặp gỡ đại kết dự kiến tại thành phố İznik – Nixêa cổ – trở thành điểm nhấn thiêng liêng của chuyến tông du, khẳng định mục tiêu cốt lõi là trở về nguồn mạch chung để hàn gắn những chia rẽ lịch sử.
Đức Phaolô VI – Vị Giáo hoàng tiên phong trên con đường đại kết
Năm 1967, Đức Phaolô VI là vị Giáo hoàng đầu tiên trong thời hiện đại viếng thăm Thổ Nhĩ Kỳ. Cuộc gặp gỡ lịch sử giữa ngài và Đức Thượng phụ Đại kết Athenagoras, đặc biệt là cái ôm huynh đệ tại sân bay Istanbul, đã trở thành biểu tượng mạnh mẽ của tinh thần đại kết sau nhiều thế kỷ chia rẽ.
Tại Nhà thờ Chính tòa Thánh George, Đức Phaolô VI khẳng định rằng dù còn dị biệt, các Kitô hữu vẫn được mời gọi khám phá sự hiệp nhất sâu xa trong cùng một đức tin nơi Đức Kitô. Chuyến thăm của ngài đánh dấu bước ngoặt trong quan hệ Công giáo – Chính thống.
Đức Gioan Phaolô II – Dấn thân cho hiệp nhất
Năm 1979, Đức Gioan Phaolô II tiếp nối hành trình đại kết với mục tiêu rõ ràng: thúc đẩy sự hiệp nhất Kitô giáo theo tinh thần Công đồng Vaticanô II. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, ngài gặp gỡ các vị Thượng phụ Chính thống và Armenia, khích lệ cộng đoàn Công giáo địa phương trở thành “những người tiên phong kiến tạo hiệp nhất”.
Tại Ephêsô, Đức Gioan Phaolô II đã phó thác Giáo hội cho Đức Maria và tha thiết cầu xin cho ơn hiệp nhất, trong một cử chỉ sám hối đầy xúc động trước những chia rẽ của Kitô giáo.
Đức Bênêđictô XVI – Lời khẩn cầu cho hòa bình và hòa giải
Năm 2006, Đức Bênêđictô XVI đến Thổ Nhĩ Kỳ với sứ điệp hòa bình và hiệp nhất. Tại Đền thánh Đức Mẹ Ephêsô, ngài cầu nguyện cách đặc biệt cho hòa bình tại Đất Thánh và cho toàn thế giới.
Ngày 30/11 cùng năm, Đức Bênêđictô XVI và Đức Thượng phụ Bartholomeo I ký Tuyên bố chung, trong đó hai vị khẳng định tình huynh đệ và cùng nhìn nhận rằng sự chia rẽ giữa các Kitô hữu là một gương xấu cho thế giới và là trở ngại cho việc loan báo Tin Mừng.
Đức Phanxicô – Đối thoại, nhân đạo và “nguyên tắc hài hòa”
Chuyến tông du năm 2014 của Đức Phanxicô mang đậm dấu ấn mục vụ và liên tôn. Ngài đặc biệt đề cao vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ trong việc đón tiếp người tị nạn, đồng thời nhấn mạnh tự do tôn giáo và nhân quyền như nền tảng của hòa bình.
Tại Nhà thờ Chính tòa Chúa Thánh Thần, Đức Phanxicô trình bày “nguyên tắc hài hòa” của Chúa Thánh Thần trong công cuộc hiệp nhất: hiệp nhất không phải là đồng nhất, mà là sự hòa hợp trong đa dạng. Ngày 30/11, ngài cùng Đức Thượng phụ Bartholomeo I ký Tuyên bố chung, tái khẳng định quyết tâm tiến tới hiệp nhất trọn vẹn giữa Công giáo và Chính thống.
Di sản tiếp nối và hướng về tương lai
Từ Đức Phaolô VI đến Đức Phanxicô, các chuyến tông du đến Thổ Nhĩ Kỳ đều cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của vùng đất này trong chiến lược đại kết của Giáo hội hoàn vũ. Giờ đây, chuyến viếng thăm của Đức Thánh Cha Lêô XIV, khởi đi từ Nixêa, tiếp tục khẳng định rằng: chỉ khi trở về cội nguồn đức tin chung và kiên trì đối thoại trong tình yêu, các Kitô hữu mới có thể tiến gần hơn đến sự hiệp nhất mà Chúa Kitô hằng mong ước.
Hành trình của các Đức Giáo hoàng tại Anatolia vì thế không chỉ là những dấu mốc lịch sử, mà còn là lời tuyên xưng sống động rằng: sự hiệp nhất Kitô giáo không phải là ước mơ xa vời, nhưng là một sứ mạng phải không ngừng theo đuổi.