Sau lễ Chúa Giêsu chịu Phép Rửa, Giáo hội khép lại Mùa Giáng Sinh để bước vào Mùa Thường Niên – mùa phụng vụ dài nhất trong năm. Không phải là “quãng nghỉ ” thiêng liêng, Mùa Thường Niên chính là hành trình âm thầm nhưng bền bỉ, nơi mầu nhiệm Chúa Kitô được sống và triển nở trong những thực tại rất đỗi bình thường của đời sống hằng ngày.
Mùa Thường Niên – nhịp sống đức tin giữa đời thường
Việc chuyển đổi sắc phục phụng vụ từ màu trắng sang màu xanh lá cây, cùng với nhịp sinh hoạt ổn định hơn tại các cộng đoàn sau các đại lễ, đánh dấu một giai đoạn mới của năm phụng vụ. Mùa Thường Niên chiếm 33–34 tuần, nhưng không vì thế mà trở nên “ít quan trọng”. Trái lại, đây là thời gian để các tín hữu sống trọn vẹn mầu nhiệm Chúa Kitô trong đời sống thường nhật, qua cầu nguyện kiên trì và việc thực hành các nhân đức trong những bổn phận rất đời.
Nền tảng phụng vụ và vai trò trung tâm của Chúa Nhật
Khởi đi từ truyền thống Giáo hội sơ khai, Chúa Nhật luôn được cử hành như một lễ Phục Sinh hằng tuần – “Ngày của Chúa”. Niềm vui phục sinh mạnh mẽ đến mức các Kitô hữu thời đầu không ăn chay và không quỳ gối trong ngày này. Thánh Augustinô coi tư thế đứng là dấu chỉ tôn kính sự Phục Sinh, còn Thánh Basiliô nhấn mạnh đó là biểu hiện của việc “đã trỗi dậy cùng Chúa Kitô”.
Qua dòng lịch sử, đặc biệt từ thời Thánh Grêgôriô Cả (thế kỷ VI) và đan sĩ Alcuin (năm 788), cấu trúc các tuần lễ dần được định hình. Tuy nhiên, phải đến Công đồng Vaticanô II, vai trò trung tâm của Chúa Nhật mới được tái khẳng định cách rõ ràng. Hiến chế Sacrosanctum Concilium (số 106) nhấn mạnh Chúa Nhật là “nền tảng và cốt lõi của cả năm phụng vụ”, vì thế không nghi thức nào được đặt cao hơn ngày này.
Theo Quy luật Tổng quát về Năm Phụng vụ (1969), trong Mùa Thường Niên, Giáo hội không cử hành một khía cạnh riêng lẻ nào của mầu nhiệm Chúa Kitô, nhưng cử hành toàn bộ mầu nhiệm cứu độ trong sự viên mãn, đặc biệt qua các Chúa Nhật. Đây chính là chiều kích độc đáo của mùa phụng vụ này.
“Thường niên” không có nghĩa là tầm thường
Thuật ngữ “Mùa Thường Niên” không xuất hiện trong bản Latinh của Sách Lễ 1969, vốn sử dụng cụm từ Tempus per annum – “thời gian xuyên suốt năm”. Cách gọi này giúp hình thành một khối phụng vụ thống nhất, nơi các Chúa Nhật được cử hành trong trạng thái “thuần khiết”, tập trung vào toàn bộ mầu nhiệm Chúa Kitô.
Theo giải thích của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, từ “ordinary” (thường niên) không mang nghĩa “bình thường”, nhưng xuất phát từ ordinalis – “được sắp theo thứ tự”. Các tuần lễ được đánh số để diễn tả sự liên tục và định hướng của đời sống đức tin.
Nhà nghiên cứu Michael Foley cho biết thuật ngữ này được Pierre Jounel đưa vào sử dụng năm 1969, với trực giác về một “khuôn mẫu phụng vụ” – tương tự như phần “Nghi thức chung” trong Thánh lễ. Chính nền tảng ổn định ấy giúp các mùa đặc biệt như Mùa Vọng hay Mùa Chay được nổi bật hơn.
Sắc xanh lá cây của Mùa Thường Niên vì thế trở thành biểu tượng của tăng trưởng, hy vọng và sự sống, mời gọi các tín hữu lớn lên từng ngày trong ân sủng.
Thánh hóa đời thường và chữa lành “lối sống hai mặt”
Mùa Thường Niên cũng là thời gian đối diện với những mối tương quan gần gũi nhất. Tác giả Whitney Hetzel gọi đó là nguy cơ của lối sống “hai mặt”: dễ tử tế với người ngoài, nhưng lại thiếu kiên nhẫn với chính những người thân yêu. Nhận định này chạm đến một thực tế rất đời: chúng ta có thể dành nhiều năng lượng cho xã hội, nhưng lại bỏ quên gia đình – nơi gần gũi nhất.
Thánh Teresa Calcutta nhắc nhở mạnh mẽ: “Tình yêu bắt đầu ngay trong chính ngôi nhà của bạn”. Còn Thánh Faustina Kowalska cho thấy bí quyết để sống điều ấy: kết hợp liên lỉ với Chúa Giêsu trong mọi hoạt động, để chính Người yêu thương người khác qua chúng ta.
Gợi ý sống Mùa Thường Niên cách cụ thể
Để Mùa Thường Niên thực sự trở thành hành trình thiêng liêng, các tác giả Lindsey Weishar và Kendra Tierney gợi ý:
-
Hòa nhịp không gian sống với phụng vụ: dùng màu xanh lá cây cho góc cầu nguyện, đặt cây xanh như dấu chỉ tăng trưởng đức tin.
-
Đào sâu Lời Chúa: chọn một sách Tin Mừng theo chu kỳ phụng vụ để suy niệm liên tục, ghi chép cảm nghiệm thiêng liêng.
-
Tạo khoảng lặng với Chúa: dành thời gian Chầu Thánh Thể hằng tuần, dù chỉ 15 phút.
-
Xây dựng truyền thống gia đình: kết nối các ngày lễ với sinh hoạt chung, bữa ăn, nến sáng – để đức tin trở nên sống động.
-
Tận dụng công nghệ: podcast, nhạc thánh, ứng dụng Lời Chúa giúp nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng mỗi ngày.
Chia sẻ
Mùa Thường Niên không phải là thời gian “trống”, nhưng là mùa của sự trung tín, nơi
đức tin được rèn luyện giữa nhịp sống rất thật của gia đình, lao động và các mối tương quan. Xin cho màu xanh của hy vọng luôn được làm mới trong tâm hồn mỗi Kitô hữu, để từng tuần lễ thường niên không chỉ là con số, nhưng là những bước tiến vững vàng hơn trên hành trình cùng Chúa Kitô giữa đời thường.