ĐIỀU KHIỂN – RÀO CẢN CỦA SỨ VỤ MỤC VỤ

Dành cho các linh mục trong vai trò mục tử và người lãnh đạo cộng đoàn

1. 1. Bản chất của sự “Điều khiển” trong Mục vụ

   Sự kiểm soát trong mục vụ thường không xuất phát từ ác ý. Nó có thể bắt nguồn từ:

   • Mong muốn duy trì trật tự: Đảm bảo mọi việc diễn ra suôn sẻ, đúng quy định và truyền thống.

   • Trách nhiệm: Cảm giác phải chịu trách nhiệm cuối cùng về mọi hoạt động và kết quả của cộng đoàn.

   • Nỗi sợ hãi: Sợ sai sót, sợ thay đổi, sợ mất uy tín hoặc sợ những điều không thể lường trước.

   Tuy nhiên, khi những động lực này biến thành hành vi kiểm soát thái quá, nó biểu hiện qua:

   • Áp đặt quy tắc cứng nhắc: Ưu tiên luật lệ và hình thức hơn là nhu cầu thực tế và hoàn cảnh cụ thể của con người.

   • Thiếu sự tin tưởng và ủy quyền: Người lãnh đạo ôm đồm mọi việc, không tin tưởng vào khả năng và sự phân định của người khác.

   • Giám sát chặt chẽ và thiếu lắng nghe: Tạo ra bầu khí nghi kỵ, nơi tiếng nói của cộng đoàn không được coi trọng.

   • Khước từ sự thay đổi và sáng tạo: Bám víu vào những cách làm cũ kỹ, kìm hãm những sáng kiến mới có thể đem lại sức sống cho cộng đoàn.

   2. Tại sao “Điều khiển” là rào cản của sứ vụ?

   Sự kiểm soát thái quá đi ngược lại với tinh thần của Tin Mừng và bản chất của một Giáo hội hiệp hành, gây ra những hậu quả tiêu cực sâu sắc:

   • Kìm hãm sự trưởng thành và đồng trách nhiệm:

     • Khi mọi quyết định đều đến từ một người, các thành viên khác trở nên thụ động, chỉ biết vâng phục mà thiếu đi sự chủ động và tinh thần trách nhiệm.

     • Họ không có cơ hội để phát triển các đặc sủng, kỹ năng lãnh đạo và sự phân định của riêng mình.

   • Phá vỡ sự hiệp thông và tin tưởng:

     • Phong cách lãnh đạo độc đoán tạo ra khoảng cách giữa người lãnh đạo và cộng đoàn. Sự sợ hãi thay thế cho tình yêu thương và sự tin tưởng lẫn nhau.

     • Điều này dẫn đến sự chia rẽ, bất mãn ngầm và làm suy yếu sự hiệp nhất – yếu tố cốt lõi để làm chứng cho Tin Mừng.

   • Làm nghèo nàn đời sống thiêng liêng:

     • Một cộng đoàn bị kiểm soát quá mức dễ rơi vào chủ nghĩa hình thức, chú trọng vào việc tuân giữ các quy tắc bên ngoài hơn là sự hoán cải nội tâm và mối tương quan sống động với Thiên Chúa.

     • Sự cứng nhắc dập tắt ngọn lửa của Chúa Thánh Thần, Đấng luôn thổi sự mới mẻ và sáng tạo vào đời sống Giáo hội.

   • Gây kiệt sức cho người lãnh đạo:

     • Ôm đồm mọi việc và cố gắng kiểm soát tất cả là một gánh nặng không thể chịu đựng lâu dài, dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi và kiệt sức (burnout) cho chính người mục tử.

   3. Hướng tới mô hình Lãnh đạo Mục vụ Phục vụ

   Để vượt qua rào cản này, cần một sự chuyển đổi mô hình lãnh đạo, từ “cai trị” sang “phục vụ”, theo gương Chúa Giêsu:

   • Lãnh đạo khiêm nhường và lắng nghe:

     • Người mục tử cần nhận ra giới hạn của bản thân và biết lắng nghe tiếng nói của cộng đoàn. Sự khôn ngoan không chỉ nằm ở người lãnh đạo mà còn tiềm ẩn trong cả cộng đoàn dân Chúa.

     • Tạo ra các không gian đối thoại cởi mở, nơi mọi người cảm thấy được tôn trọng và lắng nghe.

   • Tin tưởng và trao quyền (Uỷ quyền):

     • Khuyến khích và tạo điều kiện cho giáo dân tham gia tích cực vào sứ vụ chung. Tin tưởng vào khả năng của họ và trao cho họ quyền quyết định trong phạm vi trách nhiệm của mình.

     • Điều này không có nghĩa là buông lỏng, mà là đồng hành, hướng dẫn và hỗ trợ thay vì kiểm soát từng chi tiết.

   • Xây dựng văn hóa hiệp hành và đồng trách nhiệm:

     • Chuyển từ mô hình “cha bảo con nghe” sang mô hình cùng nhau phân định và hành động. Mọi thành viên đều có vai trò và trách nhiệm trong việc xây dựng cộng đoàn.

   • Phân định khôn ngoan giữa trật tự và tự do:

     • Cần có sự khôn ngoan để nhận biết đâu là những quy tắc cần thiết để duy trì trật tự và đâu là sự kiểm soát thái quá kìm hãm sự sống. Mục tiêu cuối cùng của mọi cơ cấu và lề luật là phục vụ cho sự phát triển của con người và sứ vụ của Giáo hội.

   Kết luận: Sự điều khiển thái quá là một cám dỗ thường trực trong công tác mục vụ, nhưng nó là một con đường dẫn đến sự trì trệ và chia rẽ. Sứ vụ mục vụ đích thực đòi hỏi sự từ bỏ quyền kiểm soát để nhường chỗ cho sự tin tưởng, yêu thương và tác động của Chúa Thánh Thần. Chỉ khi đó, cộng đoàn mới thực sự trở thành một chứng tá sống động và đầy sức thu hút của Tin Mừng giữa lòng thế giới.