Thánh Inhaxiô Loyola | Đấng sáng lập Dòng Tên (1491 – 1556)
Thánh Inhaxiô Loyola (Ignatius of Loyola) là một trong những nhân vật vĩ đại nhất của lịch sử Giáo hội. Từ một hiệp sĩ mang nhiều hoài bão trần tục, ngài đã được ơn hoán cải để trở thành một nhà thần bí sâu sắc và là Đấng sáng lập Dòng Tên (Dòng Chúa Giêsu – Societas Iesu).
Từ vinh quang binh nghiệp đến biến cố hoán cải: Xuất thân là một quân nhân khao khát danh vọng, cuộc đời ngài rẽ sang bước ngoặt lớn vào năm 1521 khi một quả pháo đại bác làm nát chân ngài trong trận chiến bảo vệ Pamplona. Trong những tháng ngày dưỡng thương nhàm chán và đau đớn, vì không có những cuốn tiểu thuyết hiệp sĩ quen thuộc, ngài đành “giết thời gian” bằng cách đọc cuốn Cuộc đời Chúa Kitô và Hạnh các Thánh. Chính những trang sách này đã đánh động tâm hồn ngài cách mãnh liệt. Sau khi được thị kiến Đức Mẹ, ngài quyết tâm từ bỏ vũ khí trần gian, hành hương đến đền thánh Đức Mẹ ở Montserrat để dâng mình cho Chúa.
Đêm tối tâm hồn và kiệt tác “Linh thao”: Ngài dừng chân tại Manresa gần một năm, thường xuyên lui vào một hang động tĩnh mịch để ăn chay hãm mình và cầu nguyện. Tại đây, ngài đã trải qua những cuộc chiến nội tâm khốc liệt, sự bối rối và thử thách đức tin tột độ. Tuy nhiên, sau một thời gian dài kiên trì và phó thác, ngài đã tìm lại được sự bình an tuyệt đối. Chính từ những trải nghiệm thiêng liêng và cuộc thanh luyện tại Manresa, ngài đã khởi thảo kiệt tác Luyện tập Tâm linh (hay Linh Thao – Spiritual Exercises) – một cẩm nang hướng dẫn cầu nguyện và nhận định ý Chúa vô giá của Giáo hội.
Hành trình tu học gian truân: Nhận ra mình cần có nền tảng học vấn vững chắc để phục vụ Chúa tốt hơn, ngài quyết định đi học lại từ đầu khi đã lớn tuổi. Ngài khiêm nhường cắp sách đến trường học ngữ pháp chung với những đứa trẻ, sau đó trải qua 11 năm tu học miệt mài tại các trường đại học ở Âu châu (đặc biệt là tại Paris). Hành trình này đầy rẫy chông gai: việc học hành vô cùng khó khăn, cộng thêm việc ngài từng hai lần bị chính quyền nghi ngờ về tư tưởng giáo lý và bị tống giam trong một thời gian ngắn.
Sáng lập Dòng Tên: Năm 1534, ở tuổi 43, ngài cùng với 6 người bạn chí hướng (trong đó có Thánh Phanxicô Xaviê) đã cùng nhau khấn giữ đức nghèo khó, khiết tịnh và dự định đến Đất Thánh truyền giáo. Bốn năm sau, ngài chính thức thành lập Dòng Tên và được Đức Thánh Cha Phaolô III phê chuẩn. Thánh Inhaxiô được bầu làm Bề trên Tổng quyền đầu tiên. Ngài cũng là người sáng lập Đại học Rôma (Roman College) – mô hình chuẩn mực cho nền giáo dục đại học của Giáo hội sau này.
Linh đạo và Lời khấn thứ tư: Thánh Inhaxiô thực sự là một nhà thần bí vĩ đại. Đời sống tâm linh của ngài cắm rễ sâu vào các nền tảng trọng tâm: Chúa Ba Ngôi, Chúa Kitô và Bí tích Thánh Thể. Tinh thần của ngài được tóm gọn qua khẩu hiệu nổi tiếng của Dòng: “Ad majorem Dei gloriam” (AMDG – Để tôn vinh Thiên Chúa hơn). Ngài đặc biệt đề cao nhân đức vâng lời, coi đó là yếu tố then chốt bảo đảm hiệu quả và tính cơ động của các tu sĩ. Mọi hoạt động của Dòng đều xuất phát từ tình yêu Giáo hội và sự vâng phục Đức Giáo hoàng vô điều kiện. Chính vì thế, các tu sĩ Dòng Tên có thêm lời khấn thứ tư: sẵn sàng đi đến bất cứ nơi nào Đức Thánh Cha sai phái để dấn thân cứu rỗi các linh hồn.