Thánh Anphongsô Ligôri | Giám mục, Tiến sĩ Hội Thánh (1696 – 1787)
Thánh Anphongsô Maria Ligôri (Alphonsus Liguori) là một trí thức uyên bác, Đấng sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế, và là một vị Tiến sĩ Hội Thánh đã để lại dấu ấn sâu đậm trong nền Thần học Luân lý của Giáo hội Công giáo.
Vị luật sư trẻ tuổi và ơn gọi dâng hiến: Sinh ra trong một gia đình quý tộc tại Naples, ngài là một thần đồng hiếm có. Năm 16 tuổi, ngài đã xuất sắc nhận bằng Tiến sĩ về cả Giáo luật lẫn Dân luật tại Đại học Naples. Tương lai ngời sáng chốn pháp đình rạng mở, nhưng ngài sớm nhận ra sự phù vân của thế gian nên đã từ bỏ sự nghiệp luật sư rực rỡ để đáp lại tiếng gọi hiến thân cho Chúa. Sau khi thụ phong linh mục, ngài tận tụy dấn thân vào công việc mục vụ, miệt mài nơi tòa giải tội và thành lập nhiều nhóm sinh hoạt giáo lý cho tín hữu.
Sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế: Năm 1732, với thao thức mang Tin Mừng đến cho những tâm hồn bị bỏ rơi, ngài đã sáng lập Dòng Chúa Cứu Thế (Redemptorists). Đây là một tu hội bao gồm các linh mục và tu sĩ sống đời cộng đoàn, quyết tâm noi gương Chúa Kitô để dấn thân thực thi sứ vụ đại phúc, đặc biệt hướng tới những người nghèo khổ ở các vùng nông thôn xa xôi. Trọng tâm trong công cuộc cải cách mục vụ của ngài là diễn giảng Lời Chúa trên bục giảng và ban ơn tha thứ nơi tòa giải tội.
Vị Giám mục của những người nghèo và thánh giá khổ đau: Ở tuổi 66, dù một mực từ chối, ngài vẫn vâng lời Tòa Thánh để lãnh nhận sứ vụ Giám mục. Ngài lập tức bắt tay vào việc xây dựng, chấn hưng giáo phận. Tuy nhiên, những năm tháng cuối đời của ngài là một chuỗi dài vác thánh giá: ngài bị căn bệnh thấp khớp vô phương cứu chữa hành hạ khiến cổ bị vẹo gập xuống ngực, bước đi khập khiễng và thị lực sa sút nghiêm trọng. Thậm chí, vì mù lòa, ngài còn bị lừa ký vào những văn bản làm tổn hại đến chính tu hội do ngài sáng lập. Về mặt tâm linh, ngài phải trải qua 18 tháng trong cảnh “đêm tối tâm hồn”, chịu muôn vàn cám dỗ sợ hãi, hoài nghi đức tin. Dẫu vậy, ngài vẫn kiên trung vác thánh giá, và Chúa cũng ban cho ngài những khoảnh khắc xuất thần để an ủi.
Bổn mạng các nhà Thần học Luân lý: Suốt cuộc đời, Thánh Anphongsô đã đấu tranh không mệt mỏi để giải phóng Thần học Luân lý khỏi sự cứng nhắc và khắt khe cực đoan của tà thuyết Gian-sen (Jansenism). Tác phẩm Thần học Luân lý của ngài (được tái bản tới 60 lần sau khi ngài qua đời) tập trung vào những vấn đề thực tế, mang đậm tính mục vụ, sự chừng mực và lòng thương xót. Vì những cống hiến vĩ đại này, năm 1950, Đức Thánh Cha Piô XII đã tôn vinh ngài là Đấng bổn mạng của các nhà Thần học Luân lý.
Di sản tâm linh vĩ đại: Không chỉ uyên thâm về luân lý, ngài còn là tác giả của vô số kiệt tác thần học tín lý và tu đức học. Trong đó, cuốn Vinh quang Đức Maria (The Glories of Mary) và Viếng Thánh Thể (Visits to the Blessed Sacrament) – tác phẩm được tái bản 40 lần ngay khi ngài còn sống – đã định hình và hun đúc lòng sùng kính sâu sắc của hàng triệu tín hữu trong toàn Giáo hội.
(*) Phụ chú về Tà thuyết Gian-sen (Jansenism):
Đây là một phong trào thần học bắt nguồn từ Cornelis Jansen vào thế kỷ XVII, mang nặng tư tưởng tiền định luân lý. Thuyết này phủ nhận ý chí tự do của con người, cho rằng bản tính con người hoàn toàn hư hỏng và ơn cứu độ chỉ được ban cho một số ít người đã được Chúa chọn sẵn (tương tự như tư tưởng của Calvin). Sự khắt khe cực đoan này khiến người ta luôn sống trong sợ hãi và xa lánh các Bí tích. Phong trào này đã bị Giáo hội lên án là tà thuyết, và Thánh Anphongsô chính là một trong những vị mục tử dũng cảm nhất đã dùng tình yêu thương và lòng thương xót để đập tan sự sai lệch này.