Lễ kính Thánh Matthêu Tông đồ và Tác giả sách Tin Mừng được Giáo hội cử hành vào ngày 21 tháng 9 (Tây phương), trong khi các Giáo hội Đông phương cử hành vào ngày 16 tháng 9 (nghi lễ Byzantine/Syrie) hoặc 9 tháng 9 (nghi lễ Coptes).
Ơn gọi biến đổi từ người thu thuế thành môn đệ
Thánh Matthêu (tiếng Do Thái có nghĩa là “Hồng ân của Thiên Chúa”), còn được gọi là Lêvi, là con của ông Alphê và có lẽ xuất thân từ miền Capharnaum.
-
Từ bỏ quá khứ: Là một nhân viên thuế vụ—nghề nghiệp bị xã hội Do Thái đương thời khinh dệt và coi là “ô uế”, tội lỗi—nhưng khi nghe tiếng gọi “Hãy theo Thầy”, ông đã lập tức đứng dậy, dứt khoát bỏ lại bàn thu thuế để bước theo Đức Giêsu (Lc 5,27-28).
-
Bữa tiệc của lòng hoán cải: Ngay sau ơn gọi, ông mở đại tiệc tại nhà để thết đãi Chúa Giêsu và mời đông đảo bạn bè thu thuế cùng dự, trở thành cơ hội để Đức Giêsu khẳng định sứ mạng: “Tôi không đến để kêu gọi người công chính, mà để kêu gọi người tội lỗi sám hối ăn năn.”
Tác giả Tin Mừng và sứ vụ tông đồ
Thánh Matthêu là người đứng đầu trong bốn thánh ký Tin Mừng và giữ vai trò cầu nối quan trọng giữa Cựu Ước và Tân Ước.
-
Sách Tin Mừng thứ nhất: Theo các Giáo phụ thời sơ khai như Papias, Irênê và Ôrigenê, Matthêu đã tập hợp các lời giảng (Logia) của Chúa và soạn thảo Tin Mừng bằng tiếng Do Thái/Aram để gửi đến cộng đoàn Kitô hữu gốc Do Thái, nhấn mạnh Đức Giêsu chính là Đấng Mêsia hoàn tất mọi lời tiên tri.
-
Hành trình truyền giáo và tử đạo: Sau ngày Lễ Ngũ Tuần, ngài rời Palestine đi loan báo Tin Mừng tại nhiều vùng đất như Ba Tư, Syria, Macedonia và Ethiopia—nơi ngài đã anh dũng hy sinh để làm chứng cho Thầy mình. Hài cốt của ngài sau đó được đưa về tôn kính tại Salerno (Ý).
Biểu tượng trong nghệ thuật Kitô giáo
-
Hình tượng Con Người có cánh (hoặc Thiên thần): Trong biểu tượng học Tứ Phúc Âm, Thánh Matthêu được thể hiện qua hình ảnh con người có cánh vì sách Tin Mừng của ngài mở đầu bằng gia phả nhân loại của Chúa Giêsu.
-
Di sản hội họa: Cuộc đời và ơn gọi bất ngờ của ngài được khắc họa bất hủ qua bộ ba kiệt tác của danh họa Caravaggio tại nhà thờ Thánh Louis người Pháp ở Rôma (San Luigi dei Francesi).
Cuộc đời Thánh Matthêu là bài học sống động về lòng thương xót vô biên của Thiên Chúa, Đấng không nhìn vào sự bất toàn quá khứ mà biến đổi những tâm hồn biết dứt khoát đáp lại tiếng gọi tình yêu thành những chứng nhân vĩ đại.