Lễ kính Thánh Cornêliô (Giáo hoàng) và Thánh Cyprianô (Giám mục, Tử đạo) cử hành vào ngày 16 tháng 9 (theo lịch phụng vụ hiện hành), tôn vinh tình bằng hữu sâu sắc và sự gắn kết chặt chẽ trong nỗ lực gìn giữ tính hiệp nhất, lòng nhân từ của Hội Thánh thời sơ khai.
Thánh Giáo hoàng Cornêliô (Cai quản: 251–253)
Đức Cornêliô được bầu chọn lên ngôi vị Giám mục Rôma năm 251, tiếp nối Đức Giáo hoàng Fabien sau hơn một năm Tòa Thánh bị trống ngôi vì cuộc bách hại khốc liệt dưới thời Hoàng đế Decius.
-
Đối diện với vấn đề “Lapsi”: Lên ngôi trong giai đoạn chia rẽ, ngài chủ trương dùng lòng khoan dung, tha thứ để tái đón nhận những Kitô hữu vì yếu đuối mà chối đạo trong lúc bị cấm cách (Lapsi), sau khi họ đã thành tâm đền tội.
-
Chống lại ly giáo Novatien: Linh mục Novatien phản đối thái độ tha thứ của Đức Giáo hoàng và lập nên phe phái đối lập cực đoan, khắt khe, dẫn đến một cuộc ly giáo kéo dài nhiều thế kỷ.
-
Hy sinh trong lưu đày: Dưới thời Hoàng đế Gallus bách hại đạo, Đức Cornêliô bị bắt lưu đày tới Centumcellae và qua đời tại đây năm 253. Ngài được tôn kính như một vị tử đạo và thi hài được an táng tại hang toại đạo Thánh Callixtô ở Rôma.
Thánh Cyprianô, Giám mục Carthage (Tử đạo: 258)
Sinh ra tại Carthage trong một gia đình ngoại giáo, Thascius Caecilius Cyprianus là một học giả và nhà tu từ học xuất sắc trước khi hoán cải chịu phép Rửa tội khoảng năm 245–246. Đến năm 249, ngài được bầu làm Giám mục Carthage.
-
Đồng lòng gìn giữ kỷ luật và lòng thương xót: Cùng chia sẻ gánh nặng với Đức Cornêliô, Đức Cyprianô ủng hộ đường lối tha thứ có điều kiện cho các Lapsi, đồng thời quyết liệt phản đối cả nhóm quá khích đòi tha bổng dễ dãi lẫn phe Félicissime quá nghiêm khắc.
-
Mẫu gương bác ái và dấn thân: Trước những đợt tấn công cướp phá và đại dịch hạch bùng nổ tại Bắc Phi, ngài đã tổ chức các đợt lạc quyên chuộc con tin và mở rộng cứu trợ y tế cho tất cả mọi người, không phân biệt tôn giáo.
-
Tử đạo vì Đức tin: Dù từng có những tranh luận thần học căng thẳng với Tòa Thánh Rôma về giá trị phép Rửa của người lạc giáo, mối dây hiệp thông chưa bao giờ bị cắt đứt. Năm 258, dưới thời Hoàng đế Valerianus, ngài đã hiên ngang chịu xử trảm để minh chứng cho Đức tin.
Cuộc đời của Thánh Cornêliô và Thánh Cyprianô để lại bài học lớn về việc cân bằng giữa lòng trắc ẩn của Thiên Chúa và sự nghiêm minh của kỷ luật Giáo hội, đồng thời là lời nhắc nhở về sự hiệp thông huynh đệ vượt qua mọi gian truân, bách hại.