THÁNH TÊRÊSA GIÊSU
Trinh nữ, Tiến sĩ Hội Thánh (1515–1582)
Tên thường gọi: Thánh Têrêsa thành Avila
Ngày kính: 15 tháng 10 – Lễ nhớ
CÁC BÀI ĐỌC TRONG THÁNH LỄ
Bài đọc I: Rm 8,22-27
“Chính Thánh Thần cầu thay nguyện giúp chúng ta bằng những tiếng rên siết khôn tả.”
Đáp ca: Tv 18B,8.9.10.11
Đáp: Lạy Chúa, lời Chúa là thần trí và là sự sống.
Tung hô Tin Mừng: Ga 15,9b.5b
“Chúa phán: Hãy ở lại trong tình thương của Thầy. Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái.”
Tin Mừng: Ga 15,1-8
“Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái.”
Người nữ của cầu nguyện và canh tân
Thánh Têrêsa Giêsu, thường được gọi là thánh Têrêsa thành Avila, là một trong những nhà thần bí lớn nhất của Giáo hội. Ngài là nữ tu Dòng Cát Minh, nhà cải cách đời sống đan tu và là người phụ nữ đầu tiên được tuyên phong Tiến sĩ Hội Thánh.
Thánh nữ không chỉ để lại những tác phẩm thiêng liêng có giá trị lớn lao, mà còn trao cho Giáo hội một chứng từ sống động về sức mạnh của cầu nguyện. Đối với ngài, cầu nguyện không phải là tìm kiếm những cảm xúc khác thường, nhưng là sống tình bạn thân thiết với Chúa Giêsu.
Tuổi thơ hướng về những điều vĩnh cửu
Têrêsa Sánchez de Cepeda y Ahumada sinh ngày 28 tháng 3 năm 1515 tại Avila, Tây Ban Nha, trong một gia đình quý tộc và đạo đức.
Ngay từ nhỏ, Têrêsa đã yêu thích đọc hạnh các thánh và khao khát những điều thuộc về Thiên Chúa. Có lần, cô bé cùng người anh trai định rời nhà để đến vùng đất của người Hồi giáo với ước muốn được tử đạo. Hai chị em chưa đi được bao xa thì bị người thân phát hiện và đưa về nhà.
Khi mẹ qua đời, Têrêsa mới khoảng 13 tuổi. Trong nỗi đau mất mẹ, cô quỳ trước tượng Đức Trinh Nữ Maria và xin Mẹ nhận mình làm con. Từ đó, lòng yêu mến Đức Mẹ luôn giữ một vị trí đặc biệt trong đời sống thiêng liêng của thánh nữ.
Tuy nhiên, khi bước vào tuổi thiếu nữ, Têrêsa cũng bị thu hút bởi quần áo, sắc đẹp, những câu chuyện lãng mạn và các cuộc giao tiếp ngoài xã hội. Cha của cô lo lắng nên gửi cô đến học tại một tu viện của các nữ tu Augustinô. Chính tại đây, ước muốn dâng mình cho Chúa dần được khơi dậy trong tâm hồn Têrêsa.
Bước vào Dòng Cát Minh
Năm 1535, khi khoảng 20 tuổi, bất chấp sự phản đối ban đầu của người cha, Têrêsa rời gia đình và gia nhập Đan viện Nhập Thể của các nữ tu Cát Minh tại Avila.
Thời gian đầu trong tu viện, sức khỏe của chị suy giảm nghiêm trọng. Chị mắc nhiều chứng bệnh, có lúc rơi vào tình trạng gần như bất tỉnh và bị liệt trong một thời gian dài. Dù phải chịu nhiều đau đớn, chị vẫn kiên trì cầu nguyện và đặc biệt tín thác vào sự chuyển cầu của thánh Giuse.
Têrêsa luôn xác tín rằng thánh Giuse đã giúp đỡ mình trong những lúc khó khăn nhất. Vì thế, về sau, hầu hết các đan viện do chị thành lập đều được đặt dưới sự bảo trợ của thánh Giuse.
Sau khi sức khỏe phần nào hồi phục, Têrêsa trải qua một thời gian dài giằng co trong đời sống nội tâm. Chị muốn thuộc trọn về Chúa nhưng vẫn bị phân tâm bởi những cuộc trò chuyện, các mối quan hệ và nhiều bận tâm không cần thiết.
Chị vẫn cầu nguyện nhưng cảm thấy mình chưa hoàn toàn quảng đại đáp lại tình yêu của Chúa. Cuộc đấu tranh này kéo dài gần 20 năm.
Cuộc hoán cải sâu xa
Bước ngoặt trong đời sống của Têrêsa xảy ra khi chị chiêm ngắm một pho tượng Chúa Giêsu chịu thương tích. Trước hình ảnh Đức Kitô đau khổ vì yêu thương nhân loại, chị cảm nhận sâu sắc lòng thương xót của Chúa và nhận ra sự hững hờ của mình.
Têrêsa quỳ xuống, khóc lóc và quyết tâm không bao giờ quay lại đời sống nửa vời trước kia. Từ đó, chị hoàn toàn phó thác bản thân cho Chúa và bắt đầu tiến bước mạnh mẽ trên con đường cầu nguyện.
Chị được ban nhiều ơn thần bí đặc biệt, nhưng luôn đón nhận với thái độ khiêm nhường và thận trọng. Chị tìm đến các linh mục có kinh nghiệm để xin hướng dẫn và đặt mọi kinh nghiệm thiêng liêng dưới sự phân định của Giáo hội.
Đối với Têrêsa, điều quan trọng không nằm ở những thị kiến hoặc cảm xúc khác thường, nhưng ở hoa trái của đời sống: lòng khiêm nhường, sự vâng phục, đức ái và quyết tâm thực hiện thánh ý Thiên Chúa.
Cầu nguyện là tình bạn với Chúa
Thánh Têrêsa định nghĩa cầu nguyện là cuộc trò chuyện thân tình giữa những người bạn. Cầu nguyện là thường xuyên dành thời gian ở riêng với Đấng mà chúng ta biết là Người yêu thương mình.
Quan niệm ấy khiến đời sống cầu nguyện trở nên gần gũi và thiết thực. Người cầu nguyện không cần dùng những lời lẽ cầu kỳ, nhưng cần đến với Chúa bằng một tâm hồn chân thành.
Chúng ta có thể thưa chuyện với Chúa về niềm vui, nỗi buồn, những thành công, thất bại và cả sự yếu đuối của mình. Điều quan trọng là biết hiện diện trước mặt Chúa, lắng nghe Người và để tình yêu của Người biến đổi cuộc đời.
Thánh nữ thường khuyên các chị em hãy nhìn lên Chúa Giêsu, chiêm ngắm cuộc đời và cuộc thương khó của Người. Chị không muốn đời sống thần bí tách rời khỏi nhân tính của Đức Kitô, bởi chính Chúa Giêsu là con đường đưa chúng ta đến với Chúa Cha.
Canh tân Dòng Cát Minh
Vào thời thánh Têrêsa, nhiều đan viện Cát Minh đã giảm bớt sự nghiêm ngặt ban đầu. Đan viện Nhập Thể có đông nữ tu, thường xuyên đón khách và khó duy trì bầu khí thinh lặng cần thiết cho đời sống cầu nguyện.
Têrêsa cảm nhận Chúa mời gọi mình thành lập một cộng đoàn nhỏ, sống khó nghèo, thinh lặng, huynh đệ và trung thành hơn với tinh thần nguyên thủy của Dòng Cát Minh.
Sau nhiều khó khăn và chống đối, năm 1562, chị thành lập Đan viện Thánh Giuse tại Avila. Đây là đan viện đầu tiên của cuộc cải tổ Cát Minh.
Các nữ tu sống đời cầu nguyện sâu xa, khó nghèo, đơn sơ và hoàn toàn phó thác vào sự quan phòng của Thiên Chúa. Họ đi chân không hoặc mang dép đơn sơ nên được gọi là các nữ tu Cát Minh Chân Trần.
Têrêsa không chỉ yêu thích thinh lặng mà còn là một người có khả năng tổ chức, phán đoán thực tế và tinh thần kiên cường. Trong khoảng 20 năm cuối đời, dù sức khỏe yếu và đường sá khó khăn, chị đã đi khắp Tây Ban Nha để thành lập 17 đan viện nữ.
Đồng hành với thánh Gioan Thánh Giá
Trong công cuộc canh tân, thánh Têrêsa nhận được sự cộng tác quan trọng của thánh Gioan Thánh Giá.
Hai vị cùng chia sẻ một khát vọng: đưa Dòng Cát Minh trở về với đời sống cầu nguyện, khó nghèo và chiêm niệm sâu xa. Thánh Gioan Thánh Giá đảm nhận việc cải tổ ngành nam, trong khi thánh Têrêsa tiếp tục thành lập và hướng dẫn các đan viện nữ.
Công cuộc cải tổ gặp nhiều chống đối, hiểu lầm và thử thách. Có lúc Têrêsa bị cấm thành lập thêm đan viện; thánh Gioan Thánh Giá thậm chí bị bắt giữ và giam cầm.
Dù vậy, hai vị vẫn kiên trì, không tìm kiếm lợi ích riêng nhưng chỉ mong Giáo hội được canh tân và các tâm hồn được dẫn đến sự kết hợp mật thiết với Thiên Chúa.
Những tác phẩm thiêng liêng
Thánh Têrêsa để lại nhiều tác phẩm có giá trị đặc biệt đối với đời sống cầu nguyện và thần học Kitô giáo.
Trong cuốn Tự thuật, chị kể lại hành trình thiêng liêng của mình và những ơn Chúa đã thực hiện trong cuộc đời chị.
Tác phẩm Con đường hoàn thiện được viết để hướng dẫn các nữ tu sống đời cầu nguyện, khiêm nhường, từ bỏ và yêu thương nhau.
Trong Lâu đài nội tâm, tác phẩm nổi tiếng nhất của mình, thánh nữ ví tâm hồn con người như một tòa lâu đài bằng pha lê có nhiều căn phòng. Trung tâm của lâu đài là nơi Thiên Chúa ngự. Hành trình thiêng liêng là hành trình đi sâu vào nội tâm, vượt qua những vướng mắc và để linh hồn được kết hợp với Thiên Chúa.
Cuốn Sách các nền móng ghi lại hành trình thành lập các đan viện cùng những khó khăn, niềm vui và sự quan phòng kỳ diệu của Thiên Chúa.
Các tác phẩm của thánh Têrêsa vừa sâu sắc về thần học, vừa gần gũi và sinh động. Chị viết với sự chân thành, óc hài hước và những kinh nghiệm rất thực tế của một người đã trải qua nhiều thử thách.
“Không gì làm bạn xao xuyến”
Một trong những lời cầu nguyện nổi tiếng gắn liền với thánh Têrêsa là:
“Đừng để điều gì làm bạn xao xuyến,
đừng để điều gì làm bạn sợ hãi.
Mọi sự rồi sẽ qua đi,
chỉ một mình Thiên Chúa không thay đổi.
Ai có Thiên Chúa thì chẳng thiếu gì:
một mình Thiên Chúa là đủ.”
Những lời ấy không phát xuất từ một cuộc đời bình lặng, nhưng từ một người đã trải qua bệnh tật, chống đối, hiểu lầm và nhiều thử thách. Giữa tất cả, Têrêsa nhận ra rằng chỉ có Thiên Chúa là nền tảng vững chắc không bao giờ thay đổi.
Hoàn tất hành trình trần thế
Năm 1582, khi đang trên đường thi hành sứ vụ, sức khỏe thánh Têrêsa suy kiệt. Chị dừng lại tại đan viện Alba de Tormes và qua đời vào đêm 4 tháng 10 năm 1582.
Đúng vào thời điểm ấy, lịch Grêgôriô bắt đầu được áp dụng và mười ngày được lược bỏ khỏi lịch. Vì thế, ngày tiếp theo sau khi chị qua đời được tính là ngày 15 tháng 10.
Thánh Têrêsa được Đức Giáo hoàng Grêgôriô XV tuyên phong hiển thánh năm 1622.
Ngày 27 tháng 9 năm 1970, Đức Giáo hoàng Phaolô VI tuyên phong thánh Têrêsa Giêsu là Tiến sĩ Hội Thánh. Ngài trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử nhận được danh hiệu cao quý này.
Ở lại trong Chúa để sinh nhiều hoa trái
Tin Mừng trong ngày lễ nhắc lại lời Chúa Giêsu: “Ai ở lại trong Thầy và Thầy ở lại trong người ấy, thì người ấy sinh nhiều hoa trái.”
Cuộc đời thánh Têrêsa chính là minh chứng cho lời ấy. Nhờ gắn bó mật thiết với Chúa trong cầu nguyện, một nữ tu đau yếu đã trở thành nhà cải cách mạnh mẽ, một người hướng dẫn thiêng liêng và một Tiến sĩ Hội Thánh.
Gương thánh nữ mời gọi chúng ta dành thời gian mỗi ngày để ở lại bên Chúa. Giữa những bận rộn và ồn ào, tâm hồn cần những phút thinh lặng để lắng nghe Lời Chúa, nhìn lại đời mình và tìm lại nguồn bình an đích thực.
Cầu nguyện chân thành không khiến chúng ta xa rời cuộc sống, nhưng giúp chúng ta yêu thương, phục vụ và chu toàn bổn phận cách tốt đẹp hơn.
Lạy Chúa, Chúa đã dùng Thánh Thần làm cho thánh Têrêsa Giêsu trở nên bậc thầy hướng dẫn Giáo hội trên đường cầu nguyện. Nhờ lời chuyển cầu của thánh nữ, xin cho chúng con biết dành thời gian ở lại bên Chúa, yêu mến Đức Kitô và để Thánh Thần biến đổi tâm hồn. Xin giúp chúng con luôn nhớ rằng giữa mọi đổi thay của cuộc đời, một mình Chúa là Đấng không bao giờ thay đổi và chỉ một mình Chúa là đủ. Amen.
Thánh Têrêsa Giêsu, cầu cho chúng con.