Thánh Ephrem, Phó tế và Tiến sĩ Hội Thánh (k. 306 – 373)
Thánh Ephrem (Ephraem xứ Syria) được Giáo hội vinh danh với tước hiệu tuyệt đẹp là “Cây đàn cầm của Chúa Thánh Thần”. Ngài là một thần học gia vĩ đại, một nhà thơ xuất chúng và là Tiến sĩ Hội Thánh duy nhất gốc Syria, người đã dùng thi ca để bảo vệ và truyền bá chân lý đức tin.
Xuất Thân Và Ơn Gọi Phó Tế
Thánh Ephrem sinh vào khoảng năm 306 tại Nisibis, một thành phố thuộc vùng Lưỡng Hà (Mesopotamia, nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ). Có nhiều tài liệu ghi chép rằng ngài sinh ra trong một gia đình Kitô giáo đạo đức, nhưng mãi đến năm 18 tuổi ngài mới chính thức lãnh nhận Bí tích Rửa Tội.
Ngài được vị Giám mục thánh thiện Giacôbê xứ Nisibis hướng dẫn thiêng liêng. Dưới sự dẫn dắt của vị Giám mục này, ngài đã được truyền chức Phó tế. Bằng một lòng khiêm nhường sâu thẳm, Thánh Ephrem tự nhận mình không xứng đáng lãnh nhận thiên chức Linh mục, nên ngài đã chọn sống trọn cuộc đời trong bậc Phó tế, dâng hiến bản thân cho việc phục vụ Lời Chúa, phục vụ bàn thờ và phục vụ người nghèo.
“Cây Đàn Cầm Của Chúa Thánh Thần”
Vào thế kỷ thứ IV, Giáo hội phải đối mặt với nhiều lạc giáo nguy hiểm (như tà thuyết Ariô và phái ngộ đạo), những kẻ thường dùng các bài hát có giai điệu bắt tai để gieo rắc tư tưởng sai lạc vào dân chúng. Đứng trước tình cảnh đó, Thánh Ephrem đã dùng chính “vũ khí” của họ để phản công.
Được Chúa Thánh Thần soi sáng, ngài đã sáng tác vô số bài thánh ca và các bài thơ mang đậm tính thần học, giáo lý nhưng lại có giai điệu vô cùng tuyệt mỹ, dễ thuộc và dễ hát. Ngài lồng ghép các chân lý đức tin chính thống vào các bài thánh ca để cộng đoàn hát trong Phụng vụ. Nhờ phương pháp giảng dạy tài tình này, ngài không chỉ giúp tín hữu ghi nhớ giáo lý một cách dễ dàng mà còn đập tan những ảnh hưởng xấu của các bè rối.
Sứ Vụ Tại Edessa Và Tấm Gương Bác Ái
Năm 363, khi quân Ba Tư chiếm đóng Nisibis, các Kitô hữu bị buộc phải rời bỏ quê hương. Thánh Ephrem cùng đoàn người tị nạn đã chạy đến thành Edessa (nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ). Tại vùng đất mới này, ngài tiếp tục công cuộc giảng dạy và được cho là người đã góp phần quan trọng xây dựng nên “Trường phái Edessa” lừng danh.
Vào những năm cuối đời, thành Edessa phải hứng chịu một nạn đói khủng khiếp. Dù tuổi cao sức yếu, vị Phó tế già vẫn dốc hết sức lực đi vận động quyên góp từ những người giàu có, tổ chức phân phát lương thực và tự tay chăm sóc cho những người bệnh tật, người nghèo đói. Bị kiệt sức vì những nỗ lực bác ái phi thường này, ngài đã qua đời bình an vào ngày 9 tháng 6 năm 373.
Di Sản Để Lại
Thánh Ephrem đã để lại cho Giáo hội một kho tàng đồ sộ gồm các bài giảng, thơ ca và thánh ca bình giải Kinh Thánh. Di sản thiêng liêng của ngài có ảnh hưởng sâu rộng đến cả Giáo hội phương Đông lẫn phương Tây.
Với những cống hiến vĩ đại cho nền thần học và phụng vụ, vào năm 1920, Đức Thánh Cha Bênêđictô XV đã chính thức tuyên phong Thánh Ephrem là Tiến sĩ Hội Thánh (Doctor of the Church). Ngài là vị thánh đầu tiên sử dụng ngôn ngữ Syria được nhận tước hiệu cao quý này. Giáo hội mừng kính ngài vào ngày 9 tháng 6 hằng năm.