KHI NIỀM VUI CHUNG KHÔNG DÀNH CHO TẤT CẢ
Những suy tư về sự công bằng, lòng biết ơn và tình nghĩa trong đời sống giáo xứ
Giáo xứ được gọi là một gia đình đức tin, nơi mọi người cùng hiệp thông, yêu thương và chia sẻ trách nhiệm xây dựng cộng đoàn. Thế nhưng, đằng sau những sinh hoạt tưởng chừng tốt đẹp ấy, đôi khi vẫn tồn tại những cách ứng xử khiến người ta phải suy nghĩ về sự công bằng, lòng biết ơn và tình nghĩa giữa những người cùng chung một niềm tin.
KHI ĐÓNG GÓP, KHÔNG AI BỊ BỎ QUÊN
Mỗi khi giáo xứ xây dựng, sửa chữa nhà thờ hay tổ chức những sự kiện lớn, lời kêu gọi đóng góp thường được gửi đến tất cả mọi thành phần dân Chúa, không phân biệt giàu nghèo, địa vị hay chức vụ.
Người giàu đóng góp nhiều, người nghèo đóng góp ít. Có những người lao động vất vả, những cụ già sống bằng đồng tiền dành dụm, những gia đình còn nhiều khó khăn vẫn sẵn lòng chia sẻ chút ít khả năng của mình để góp phần xây dựng ngôi nhà chung.
Đối với họ, số tiền tuy nhỏ nhưng có thể chứa đựng cả một sự hy sinh lớn lao. Như câu chuyện bà góa nghèo trong Tin Mừng (Mc 12,41-44), giá trị của sự đóng góp không chỉ được đo bằng số tiền, mà còn bằng tấm lòng và sự hy sinh của người trao tặng.
Khi cần đóng góp, tất cả đều được nhìn nhận là thành viên của gia đình giáo xứ. Nhưng đến khi công trình hoàn thành, ngày khánh thành được tổ chức trọng thể, vấn đề bắt đầu xuất hiện: Ai thực sự được mời chia sẻ niềm vui ấy?
KHI CHIA SẺ NIỀM VUI, NGƯỜI NGHÈO Ở ĐÂU?
Trong những bữa tiệc khánh thành nhà thờ, người ta thường thấy những bàn dành cho các vị chức sắc, khách danh dự, ân nhân, Hội đồng Mục vụ và các trưởng ban ngành, đoàn thể.
Những lời chúc mừng được trao nhau, những tiếng cười vang lên trong niềm vui hoàn thành một công trình lớn lao.
Nhưng có bao giờ những người tổ chức và những vị có trách nhiệm mục vụ tự hỏi: Trong những bàn tiệc ấy, có bao nhiêu chỗ được dành cho những người nghèo khó đã âm thầm đóng góp xây dựng nhà thờ?
Có bao nhiêu người công nhân, người bán vé số, người làm thuê, những cụ già nghèo khó được mời hiện diện trong ngày vui của chính cộng đoàn mình?
Khi có người thắc mắc, câu trả lời thường rất đơn giản: “Giáo xứ đông như vậy, làm sao có thể mời hết mọi người?”
Đó là một lý do có thể hiểu được về mặt tổ chức. Không ai đòi hỏi phải mời toàn thể giáo dân vào một bữa tiệc. Nhưng điều cần đặt ra không phải là có thể mời hết hay không, mà là tại sao khi lựa chọn người tham dự, chúng ta thường ưu tiên những người có chức vụ, trong khi những người nghèo khó lại ít được nghĩ đến?
Nếu có thể dành chỗ cho người đại diện các đoàn thể, tại sao không thể dành một số chỗ cho những người đại diện các gia đình nghèo, những người đã âm thầm góp công góp của?
Người nghèo không cần được mời để nhận sự thương hại. Họ cần được tôn trọng như những thành viên có cùng phẩm giá trong cộng đoàn.
Đặc biệt, khi kinh phí tổ chức được sử dụng từ nguồn đóng góp chung, việc lựa chọn khách mời càng cần được thực hiện minh bạch, hợp tình và thể hiện tinh thần hiệp thông.
KHI KHÔNG CÒN CHỨC VỤ, TÌNH NGHĨA CÓ CÒN KHÔNG?
Một vấn đề khác cũng đáng suy ngẫm là cách đối xử với những người từng có nhiều năm cộng tác và phục vụ giáo xứ.
Khi còn đảm nhận công việc, họ được mời tham dự các buổi gặp gỡ, những bữa tiệc và các sinh hoạt chung. Gặp nhau thì tay bắt mặt mừng, lời thăm hỏi ân cần, những lời cầu chúc Chúa ban bình an được trao nhau một cách thân tình.
Có những hội đoàn còn nhớ đến ngày lễ bổn mạng, mang quà đến tận nhà để bày tỏ lòng quý mến.
Nhưng rồi khi một người không còn đảm nhận công việc trong giáo xứ, mọi chuyện có thể thay đổi. Những lời mời thưa dần rồi biến mất. Những cuộc gặp gỡ trở nên lạnh nhạt. Có người trước đây rất thân thiết, nay gặp lại thì dửng dưng như chưa từng quen biết.
Không còn được mời tham dự những sinh hoạt dành cho người đương nhiệm là điều có thể hiểu được. Nhưng chấm dứt công việc không có nghĩa là chấm dứt tình nghĩa.
Một lời chào, một cái bắt tay, một câu thăm hỏi đâu cần đến chức vụ, kinh phí hay một sự phân công nào.
Điều khiến người ta buồn không phải vì mất đi một bữa tiệc hay một món quà, mà vì nhận ra sự quan tâm trước kia dường như gắn liền với vai trò mình đang đảm nhận.
Từ đó xuất hiện một câu hỏi đau lòng: Người ta từng quý trọng mình vì chính con người mình, hay chỉ vì công việc và vị trí mình đang có?
TRÁCH NHIỆM CỦA NHỮNG NGƯỜI MỤC TỬ
Trong Tin Mừng Luca 14,12-14, Chúa Giêsu dạy về việc mời những người nghèo khó dự tiệc, thay vì chỉ quan tâm đến những người thân quen hay những người có khả năng đáp lễ.
Thánh Giacôbê cũng cảnh báo việc phân biệt đối xử giữa người giàu và người nghèo trong cộng đoàn đức tin (Gc 2,1-4).
Những giáo huấn ấy không chỉ để đọc trong Thánh lễ hay giảng dạy trên bục giảng, mà còn phải được thể hiện trong cách tổ chức và điều hành đời sống giáo xứ.
Các linh mục và những người có trách nhiệm mục vụ không nhất thiết phải trực tiếp lập từng danh sách khách mời. Tuy nhiên, họ cần quan tâm xem những quyết định của ban tổ chức có phản ánh được tinh thần bác ái, công bằng và hiệp thông hay không.
Giữa một bữa tiệc long trọng, có lẽ một câu hỏi đơn giản cũng đủ làm mọi người suy nghĩ:
“Hôm nay, chúng ta đã dành chỗ cho những người nghèo khó, những người âm thầm hy sinh cho giáo xứ chưa?”
Một ngôi nhà thờ nguy nga là điều đáng mừng. Nhưng vẻ đẹp của ngôi thánh đường không thể thay thế cho vẻ đẹp của tình người.
KHI NGƯỜI PHỤC VỤ DẦN MẤT NIỀM TIN
Sự bất công ở bất cứ môi trường nào cũng đáng buồn. Nhưng khi những điều thiếu công bằng xuất hiện trong một cộng đoàn thường xuyên rao giảng về yêu thương, bác ái và sự thật, nỗi thất vọng có thể càng sâu sắc hơn.
Có những người sau nhiều năm phục vụ đã quyết định không tiếp tục cộng tác, không tiếp tục đóng góp và hạn chế tham gia các sinh hoạt giáo xứ. Họ muốn dành thời gian, công sức và tiền bạc để chăm lo cho gia đình, cho tương lai của con cái.
Thậm chí, có người còn muốn khuyên con cái tránh xa các hoạt động giáo xứ vì không muốn thế hệ sau phải trải qua những tổn thương mà mình từng chịu đựng.
Đó là một thực tế đáng để những người lãnh đạo mục vụ suy nghĩ.
Khi một người từng nhiệt thành phục vụ trở nên thất vọng và xa cách cộng đoàn, điều cần làm không phải là vội vàng phê phán họ thiếu lòng nhiệt thành, mà là lắng nghe để hiểu vì sao họ thay đổi.
Tuy nhiên, cũng cần phân biệt những thiếu sót của con người với chính đức tin Kitô giáo. Không phải mọi giáo xứ đều như nhau, và vẫn có những vị mục tử cùng những giáo dân âm thầm sống chân thành, quảng đại và hết lòng vì người nghèo.
Những trải nghiệm đau buồn là lý do chính đáng để đòi hỏi sự thay đổi, nhưng không nên trở thành lý do để từ bỏ mọi niềm tin vào lòng tốt của con người.
ĐỪNG ĐỂ NGÔI NHÀ THỜ ĐẸP MÀ TÌNH NGƯỜI NGHÈO NÀN
Một giáo xứ không chỉ được đánh giá qua quy mô ngôi thánh đường, số lượng đoàn thể, những lễ hội long trọng hay những khoản đóng góp lớn lao.
Giá trị của một cộng đoàn còn phải được nhìn thấy qua cách họ đối xử với người nghèo, người yếu thế, những người âm thầm phục vụ và cả những người không còn đảm nhận bất cứ chức vụ nào.
Một giáo xứ thực sự hiệp thông phải là nơi người có chức vụ không được xem là cao quý hơn người không có chức vụ; nơi người đóng góp ít không bị xem nhẹ hơn người đóng góp nhiều; nơi người đã nghỉ công tác vẫn được trân trọng vì những năm tháng từng phục vụ.
Không phải mọi giáo dân đều cần một chỗ ngồi trong bữa tiệc. Nhưng tất cả đều cần được nhìn nhận, được tôn trọng và không bị lãng quên trong niềm vui chung.
Bởi khi cần xây dựng nhà thờ, chúng ta đã kêu gọi sự hy sinh của tất cả mọi người. Vậy khi ngôi nhà thờ hoàn thành, tại sao sự quan tâm và niềm vui lại không được chia sẻ một cách công bằng hơn?
Đó không phải là lời đòi hỏi một bữa ăn, một món quà hay một đặc quyền. Đó là lời nhắc nhở về lòng biết ơn, sự công bằng và tình nghĩa trong cộng đoàn.
Và sau cùng, điều đáng suy ngẫm nhất có lẽ là:
Chúng ta có thể xây dựng một ngôi nhà thờ bằng tiền bạc của nhiều người, nhưng chỉ có thể xây dựng một cộng đoàn đức tin đích thực bằng tình yêu thương, lòng chân thành và sự tôn trọng dành cho tất cả mọi người.
Đừng để đến ngày khánh thành ngôi nhà Chúa, những người nghèo đã góp phần xây dựng lại cảm thấy mình là người đứng ngoài. Và đừng để những người đã dành nhiều năm phục vụ giáo xứ, khi không còn chức vụ, lại cảm thấy mình chưa từng được biết đến.
Bởi điều một cộng đoàn cần gìn giữ không chỉ là những công trình bằng gạch đá, mà còn là niềm tin và tình nghĩa giữa những con người.