Người nữ nghèo khó hoàn toàn thuộc về Đức Kitô
(khoảng 1193/1194–1253)
Ngày kính: 11 tháng 8
Thánh Clara thành Assisi là người bạn tâm linh và môn đệ trung thành của Thánh Phanxicô Assisi. Từ bỏ địa vị quý tộc, hôn nhân và mọi bảo đảm vật chất, thánh nữ chọn sống đời cầu nguyện, khó nghèo và hoàn toàn tín thác vào Thiên Chúa. Ngài là đấng sáng lập cộng đoàn Các Chị Em Nghèo, về sau được gọi là Dòng Clara Khó Nghèo.
Các tài liệu lịch sử ghi năm sinh của thánh nữ trong khoảng 1193–1194. Ngài qua đời tại đan viện San Damiano ngày 11 tháng 8 năm 1253.
Từ bỏ cuộc sống giàu sang
Clara sinh tại Assisi, nước Ý, trong một gia đình quý tộc giàu có. Ngay từ nhỏ, ngài đã được thân mẫu là bà Ortolana giáo dục trong đức tin Kitô giáo. Gia đình dự định sắp đặt cho Clara một cuộc hôn nhân xứng hợp với địa vị, nhưng thiếu nữ trẻ không muốn kết hôn vì cảm nhận mình được Thiên Chúa mời gọi bước vào một con đường khác.
Khoảng năm 15 tuổi, Clara được đánh động sâu xa bởi những lời giảng và đời sống nghèo khó của Thánh Phanxicô Assisi. Clara nhận ra nơi con đường của Phanxicô một cách thế mới mẻ và triệt để để bước theo Đức Kitô. Từ đó, giữa hai người hình thành một tình bạn tâm linh cao đẹp: Phanxicô trở thành người hướng dẫn, còn Clara trở thành người cộng tác trung thành trong việc sống và bảo vệ lý tưởng Tin Mừng.
Đêm dâng hiến tại Portiuncula
Vào năm 1211 hoặc 1212, khi khoảng 18 tuổi, Clara bí mật rời khỏi nhà trong đêm sau Chúa nhật Lễ Lá. Ngài đi đến ngôi nhà nguyện nhỏ Portiuncula, nơi Thánh Phanxicô và các anh em đang chờ đón với những ngọn đuốc trên tay.
Trước bàn thờ Đức Trinh Nữ Maria, Clara từ bỏ y phục sang trọng, khoác lên mình chiếc áo thô nghèo khó và để Thánh Phanxicô cắt mái tóc dài. Hành động ấy biểu lộ quyết định dứt khoát của ngài: từ nay, Clara hoàn toàn hiến dâng cho Đức Kitô và chọn Người làm gia nghiệp duy nhất của đời mình.
Để bảo vệ Clara trước sự phản đối của gia đình, Thánh Phanxicô tạm gửi ngài đến một đan viện nữ. Khi người thân đến ép ngài trở về, Clara bám chặt lấy bàn thờ và bỏ khăn che đầu để cho họ thấy mái tóc đã được cắt, dấu chỉ cho thấy quyết định dâng mình của ngài không thể thay đổi.
Khởi đầu Dòng Clara Khó Nghèo
Chẳng bao lâu sau, Agnes, em gái của Clara, cũng đến xin sống đời thánh hiến. Nhiều thiếu nữ khác tiếp tục gia nhập cộng đoàn. Cuối cùng, họ định cư tại San Damiano, trong một đan viện nhỏ do các anh em Phanxicô chuẩn bị. Clara đã sống tại đây hơn 40 năm, cho đến ngày qua đời.
Cộng đoàn mới sống đời chiêm niệm, cầu nguyện, lao động và huynh đệ trong tinh thần khó nghèo triệt để. Họ không tìm kiếm tài sản, địa vị hay sự bảo đảm của thế gian, nhưng đặt trọn niềm tin vào sự quan phòng của Thiên Chúa. Đây được xem là Dòng Nhì trong gia đình Phanxicô, ban đầu mang tên Dòng Các Chị Em Nghèo và về sau thường được gọi là Dòng Clara Khó Nghèo.
Khi khoảng 21 tuổi, Clara nhận trách nhiệm điều hành cộng đoàn. Dù giữ chức vụ bề trên cho đến cuối đời, ngài luôn xem mình là người phục vụ các chị em hơn là một người có quyền hành.
Đặc ân sống nghèo khó
Điểm nổi bật nhất trong linh đạo của Thánh Clara là lòng yêu mến Đức Kitô nghèo khó và chịu đóng đinh. Ngài xác tín rằng người nữ đã chọn Đức Kitô làm gia nghiệp phải được tự do khỏi sự ràng buộc của tiền bạc và của cải.
Clara kiên trì xin Tòa Thánh công nhận cho cộng đoàn được sống mà không sở hữu tài sản, kể cả tài sản chung. Ngài đã nhận được điều thường gọi là Đặc ân khó nghèo, bảo đảm quyền sống hoàn toàn nghèo khó và tín thác vào Thiên Chúa.
Trước những đề nghị giảm nhẹ lý tưởng này để cộng đoàn có cuộc sống ổn định hơn, Clara vẫn cương quyết bảo vệ sự khó nghèo Phúc Âm. Đối với ngài, khó nghèo không phải là khinh chê vật chất, nhưng là sự tự do nội tâm để hoàn toàn thuộc về Đức Kitô và sống gần gũi với những người bé nhỏ.
Thánh Clara cũng là người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử Giáo hội soạn một bản tu luật và trình lên Đức Giáo hoàng để xin phê chuẩn. Tu luật của ngài được Đức Giáo hoàng Innôcentê IV chính thức chấp thuận ngày 9 tháng 8 năm 1253, chỉ hai ngày trước khi thánh nữ qua đời.
Người mẹ và người phục vụ
Đời sống tại San Damiano rất đơn sơ và khắc khổ. Các chị em cầu nguyện, lao động bằng đôi tay và sống nhờ sự trợ giúp của những người quảng đại. Tuy nhiên, Clara không coi việc khổ chế là mục đích tự thân. Ngài biết quan tâm đến sức khỏe của các chị em và nhắc họ không nên áp dụng những hình thức khổ chế vượt quá khả năng của thân xác.
Dù là bề trên, Clara thường đích thân chăm sóc các chị em đau yếu, phục vụ những công việc thấp hèn và rửa chân cho những chị em trở về sau khi đi xin của bố thí. Nơi ngài, quyền bính luôn gắn liền với sự khiêm nhường và phục vụ.
Trong khoảng 27 năm cuối đời, Clara phải chịu nhiều bệnh tật. Tuy vậy, ngài vẫn kiên trì cầu nguyện, hướng dẫn cộng đoàn và nâng đỡ những người tìm đến xin lời khuyên. Các giáo hoàng, hồng y và giám mục đương thời đều dành cho ngài sự kính trọng đặc biệt.
Lòng sùng kính Thánh Thể
Thánh Clara có lòng yêu mến đặc biệt đối với Chúa Giêsu Thánh Thể. Một truyền thống nổi tiếng kể rằng khi quân lính tiến đến đe dọa đan viện San Damiano, Clara, dù đang đau yếu, đã cho mang Mình Thánh Chúa đến trước cửa đan viện và tha thiết cầu xin Chúa bảo vệ các chị em. Quân lính sau đó rút lui mà không gây tổn hại cho cộng đoàn.
Trong lúc các chị em lo sợ, Clara đã khích lệ họ:
“Đừng sợ. Hãy tín thác vào Chúa Giêsu.”
Niềm tin của thánh nữ không phải là sự tự tin vào sức riêng, nhưng là lòng phó thác hoàn toàn vào sự hiện diện và quyền năng của Đức Kitô.
Hoàn tất cuộc đời dâng hiến
Thánh Clara qua đời tại San Damiano ngày 11 tháng 8 năm 1253, sau hơn 40 năm sống đời thánh hiến. Trước giờ chết, ngài bình an nhìn lại cuộc đời và cảm tạ Thiên Chúa vì đã dựng nên mình, kêu gọi mình và dẫn mình bước theo con đường Tin Mừng.
Chỉ hai năm sau, vào năm 1255, Đức Giáo hoàng Alexander IV đã long trọng ghi tên Clara vào sổ bộ các thánh. Ngài ca ngợi thánh nữ như một ánh sáng tuy ẩn mình trong đời sống đan tu nhưng đã tỏa chiếu rạng ngời cho toàn thể Giáo hội.
Ánh sáng của đời sống âm thầm
Thánh Clara không thực hiện những cuộc hành trình truyền giáo, không giảng dạy trước đám đông và hầu như không rời khỏi đan viện San Damiano. Thế nhưng, bằng đời sống cầu nguyện, khó nghèo, khiêm nhường và yêu thương, ngài đã góp phần quan trọng vào công cuộc canh tân Giáo hội trong thế kỷ XIII.
Cuộc đời thánh nữ nhắc nhở chúng ta rằng sức mạnh của Giáo hội không hệ tại của cải hay quyền thế, nhưng phát xuất từ những tâm hồn hoàn toàn thuộc về Thiên Chúa. Người sống âm thầm trong cầu nguyện vẫn có thể trở thành nguồn ánh sáng, bình an và nâng đỡ cho cả thế giới.
Lạy Thánh Clara thành Assisi, xin cầu cho chúng con biết yêu mến Đức Kitô, sống đơn sơ, khiêm nhường và hoàn toàn tín thác vào sự quan phòng của Thiên Chúa. Xin giúp chúng con nhận ra rằng chỉ một mình Chúa mới là gia nghiệp và kho tàng đích thực của cuộc đời. Amen.