Người mẹ kiên cường và chứng nhân của lòng phó thác
(1572–1641)
Ngày kính: 12 tháng 8
Thánh Gioanna Phanxica Chantal, tên khai sinh là Jeanne-Françoise Frémyot, là một người vợ, người mẹ, góa phụ, nữ tu và đấng đồng sáng lập Dòng Đức Mẹ Thăm Viếng. Cuộc đời thánh nữ trải qua nhiều mất mát và thử thách, nhưng trong mọi hoàn cảnh, ngài vẫn kiên trì tìm kiếm thánh ý Thiên Chúa, quảng đại phục vụ tha nhân và hoàn toàn phó thác đời mình cho tình yêu của Người.
Thánh nữ sinh tại Dijon, nước Pháp, ngày 28 tháng 1 năm 1572 và qua đời tại tu viện Dòng Thăm Viếng ở Moulins ngày 13 tháng 12 năm 1641. Giáo hội kính nhớ ngài vào ngày 12 tháng 8.
Tuổi thơ sớm mất mẹ
Gioanna Phanxica sinh trưởng trong một gia đình có địa vị tại Dijon. Cha ngài là ông Bénigne Frémyot, giữ chức vụ quan trọng trong nghị viện Bourgogne. Khi Gioanna chưa đầy hai tuổi, thân mẫu qua đời, để lại một khoảng trống lớn trong tuổi thơ của ngài.
Tuy sớm chịu cảnh thiếu vắng tình mẹ, Gioanna vẫn được người cha hết lòng chăm sóc và giáo dục. Từ cha mình, ngài hấp thụ tinh thần ngay thẳng, lòng can đảm, ý thức trách nhiệm và một đức tin vững vàng. Những đức tính ấy về sau đã giúp ngài đứng vững trước những biến cố đau thương của cuộc đời.
Ngay từ thời niên thiếu, Gioanna đã thể hiện là một thiếu nữ thông minh, hoạt bát nhưng cũng rất cương nghị. Ngài được chuẩn bị chu đáo để đảm nhận những trách nhiệm trong gia đình và xã hội, đồng thời sớm hình thành lòng yêu mến cầu nguyện và quan tâm đến người nghèo.
Người vợ và người mẹ tận tụy
Năm 1592, Gioanna kết hôn với Nam tước Christophe de Rabutin-Chantal và chuyển đến sống tại lâu đài Bourbilly. Cuộc hôn nhân của hai người tràn đầy tình yêu và hạnh phúc. Gioanna trở thành một người vợ chung thủy, một người mẹ tận tâm và một người quản lý gia đình khôn ngoan.
Ngài sắp xếp lại đời sống trong lâu đài, chăm sóc những người phục vụ và quan tâm đến các gia đình nghèo khổ chung quanh. Đối với Gioanna, việc nên thánh không tách rời những bổn phận hằng ngày. Chính trong đời sống hôn nhân, việc giáo dục con cái, quản lý gia đình và phục vụ người thiếu thốn, ngài đã học cách yêu mến và phụng sự Thiên Chúa.
Hạnh phúc gia đình tưởng như sẽ còn kéo dài, nhưng năm 1601, chồng ngài bị trúng đạn do một tai nạn trong lúc đi săn và qua đời. Khi ấy Gioanna mới 28 tuổi và phải một mình chăm sóc bốn người con còn nhỏ.
Thánh giá của đời góa phụ
Cái chết đột ngột của người chồng yêu quý khiến Gioanna rơi vào đau khổ sâu xa. Ngài phải mất một thời gian dài mới có thể lấy lại sự bình an. Tuy nhiên, giữa nỗi mất mát, thánh nữ không xa rời Thiên Chúa nhưng càng tha thiết cầu xin Người hướng dẫn cuộc đời mình.
Gioanna quyết định sống đời góa phụ khiết tịnh, tận tụy nuôi dưỡng con cái và dành nhiều thời gian hơn cho việc cầu nguyện, bác ái. Vì muốn bảo vệ quyền lợi của các con, ngài phải đến sống trong nhà người cha chồng. Trong khoảng bảy năm, ngài kiên nhẫn chịu đựng nhiều khó khăn, những tính khí thất thường và hoàn cảnh gia đình nặng nề.
Một trong những cuộc chiến nội tâm lớn nhất của Gioanna là tha thứ cho người đã vô tình gây nên cái chết của chồng. Nhờ cầu nguyện và ân sủng của Thiên Chúa, ngài dần vượt qua sự cay đắng, đón nhận người ấy với lòng khoan dung và còn quan tâm đến gia đình của ông. Sự tha thứ ấy không xóa bỏ nỗi đau, nhưng giúp thánh nữ được giải thoát khỏi hận thù và tiến sâu hơn trên con đường nên thánh.
Gặp gỡ Thánh Phanxicô Salê
Mùa Chay năm 1604, khi đến Dijon thăm cha, Gioanna được nghe Đức Giám mục Phanxicô Salê giảng tại nhà nguyện Sainte-Chapelle. Ngài nhận ra nơi vị giám mục thành Genève người hướng dẫn thiêng liêng mà mình hằng cầu xin Thiên Chúa ban cho. Từ cuộc gặp gỡ ấy, một tình bạn tâm linh sâu sắc đã hình thành giữa hai vị thánh.
Thánh Phanxicô Salê giúp Gioanna hiểu rằng sự thánh thiện không hệ tại những việc khổ chế quá sức, nhưng trước hết là yêu mến Thiên Chúa, trung thành với bổn phận và bình an đón nhận thánh ý Người. Ngài hướng dẫn Gioanna sống với một tinh thần tự do nội tâm, tránh những lo âu và khắt khe không cần thiết.
Tình bạn giữa hai vị không chỉ là sự nâng đỡ cá nhân, nhưng còn sinh hoa trái cho Giáo hội. Đức Giáo hoàng Bênêđictô XVI nhận định rằng từ sự hiệp thông thiêng liêng sâu xa giữa Thánh Phanxicô Salê và Thánh Gioanna Phanxica Chantal, một gia đình dòng tu mới đã được khai sinh, mang đặc tính đơn sơ, khiêm nhường và hoàn toàn hiến dâng cho Thiên Chúa.
Đồng sáng lập Dòng Đức Mẹ Thăm Viếng
Sau khi đã thu xếp ổn thỏa tương lai và việc giáo dục các con, Gioanna lên đường đến Annecy để thực hiện lời mời gọi mới. Ngày 6 tháng 6 năm 1610, cùng với Thánh Phanxicô Salê và hai người phụ nữ khác, ngài khai sinh cộng đoàn đầu tiên của Dòng Đức Mẹ Thăm Viếng.
Vì thế, không nên chỉ nói rằng Gioanna “gia nhập Dòng Thăm Viếng”; đúng hơn, ngài là đấng đồng sáng lập và vị bề trên đầu tiên của Hội dòng cùng với Thánh Phanxicô Salê.
Hội dòng được thành lập để đón nhận cả những phụ nữ không đủ sức khỏe, tuổi tác hoặc thể lực để theo những lối sống khổ hạnh nghiêm ngặt của nhiều dòng tu đương thời. Các nữ tu được mời gọi noi gương Đức Maria trong biến cố đi thăm bà Êlisabét, sống khiêm nhường, hiền lành, cầu nguyện và phục vụ tha nhân.
Linh đạo của Dòng Thăm Viếng không nhấn mạnh những việc phi thường, nhưng mời gọi các nữ tu làm những công việc bình thường với một tình yêu phi thường. Thánh Phanxicô Salê mong muốn các nữ tu không có lý tưởng nào khác ngoài việc tôn vinh Thiên Chúa bằng đời sống khiêm nhường.
Người mẹ của các nữ tu
Trong vai trò bề trên, Gioanna luôn thể hiện sự cương nghị, khôn ngoan nhưng cũng đầy lòng nhân hậu. Ngài chăm lo việc đào tạo các nữ tu, tổ chức đời sống cộng đoàn và bảo vệ tinh thần ban đầu của Hội dòng.
Thánh nữ không cai quản bằng sự cứng nhắc, nhưng bằng chính gương sáng. Ngài quan tâm đến những người đau yếu, khích lệ những chị em nản lòng và nhắc mọi người biết bình an đón nhận giới hạn của bản thân. Đối với ngài, sự trưởng thành thiêng liêng không hệ tại việc không bao giờ vấp ngã, nhưng ở chỗ luôn khiêm tốn đứng dậy và trở về với Thiên Chúa.
Dưới sự hướng dẫn của Thánh Gioanna, Dòng Thăm Viếng phát triển nhanh chóng. Khi Thánh Phanxicô Salê qua đời năm 1622, Hội dòng đã có 13 tu viện; đến khi Thánh Gioanna qua đời năm 1641, Hội dòng đã có khoảng 86 tu viện.
Đức tin được thanh luyện trong đau khổ
Dù đạt được nhiều thành quả trong việc xây dựng Hội dòng, đời sống nội tâm của Thánh Gioanna không phải lúc nào cũng tràn đầy an ủi. Trong nhiều năm, ngài phải trải qua những giai đoạn khô khan, tối tăm và những thử thách thiêng liêng nặng nề.
Thánh nữ nhiều lần không cảm thấy sự hiện diện của Thiên Chúa, nhưng vẫn trung thành cầu nguyện và chu toàn trách nhiệm. Đức tin của ngài không dựa trên cảm xúc dễ chịu, nhưng trên một quyết định vững chắc: dù vui hay buồn, dù được an ủi hay thử thách, ngài vẫn chọn tin tưởng và thực hiện thánh ý Chúa.
Thánh Vinh Sơn Phaolô, người từng quen biết Gioanna, đã làm chứng rằng mặc dù phải chịu những cuộc chiến nội tâm dữ dội, thánh nữ vẫn giữ được nét mặt bình an và không bao giờ giảm bớt lòng trung thành đối với điều Thiên Chúa đòi hỏi nơi mình.
Hoàn tất cuộc đời dâng hiến
Thánh Gioanna Phanxica Chantal qua đời ngày 13 tháng 12 năm 1641 tại tu viện Dòng Thăm Viếng ở Moulins, hưởng thọ 69 tuổi. Thi hài ngài được đưa về Annecy và được tôn kính bên cạnh Thánh Phanxicô Salê.
Ngài được Đức Giáo hoàng Bênêđictô XIV tuyên phong Chân phước năm 1751 và được Đức Giáo hoàng Clêmentê XIII tuyên thánh ngày 16 tháng 7 năm 1767.
Bài học từ cuộc đời Thánh Gioanna Phanxica Chantal
Cuộc đời Thánh Gioanna cho thấy Thiên Chúa có thể dẫn một người đến sự thánh thiện qua nhiều bậc sống khác nhau. Ngài đã nên thánh khi còn là một thiếu nữ, trong đời sống hôn nhân, khi làm mẹ, trong cảnh góa bụa và sau cùng trong đời sống thánh hiến.
Thánh nữ đặc biệt gần gũi với những người đang chịu mất mát, những người phải một mình nuôi con, những người gặp khó khăn trong gia đình và những tâm hồn cảm thấy khô khan trong đời sống đức tin. Ngài nhắc chúng ta rằng sự thánh thiện không có nghĩa là không còn đau khổ, nhưng là vẫn trung thành yêu mến Thiên Chúa ngay giữa đau khổ.
Gương sống của thánh nữ cũng mời gọi mỗi người biết tha thứ. Tha thứ không làm cho điều sai trái trở thành đúng, nhưng giải thoát tâm hồn khỏi cay đắng và mở đường cho ân sủng Thiên Chúa chữa lành.
Lạy Thánh Gioanna Phanxica Chantal, xin cầu cho chúng con biết kiên vững trong thử thách, quảng đại tha thứ cho những người làm chúng con đau khổ và hoàn toàn tín thác vào tình yêu quan phòng của Thiên Chúa. Xin giúp chúng con trung thành nên thánh qua những bổn phận bình thường của đời sống hằng ngày. Amen.