Thiên Chúa đã trao ban cho con người một quà tặng vô cùng cao quý: sự tự do. Chính nhờ tự do mà con người mang phẩm giá đặc biệt giữa muôn loài. Nếu biết sử dụng đúng đắn, tự do nâng chúng ta lên tới vẻ đẹp của sự thánh thiện; nhưng nếu lạm dụng, nó có thể kéo chúng ta xuống tận bùn lầy của tội lỗi.
Thiên Chúa không muốn chúng ta phụng sự Ngài như những người nô lệ hay như những cỗ máy vô hồn. Ngài muốn chúng ta yêu mến và bước theo Ngài trong tự do. Bởi chỉ khi tự do chọn lựa điều thiện, con người mới thực sự có công phúc và trưởng thành.
Tự do giống như một chiếc chìa khóa:
- Nó có thể mở ra cánh cửa hạnh phúc,
- Nhưng cũng có thể mở vào con đường dẫn tới tội ác và khổ đau.
Thiên Chúa không bao giờ cưỡng bức chúng ta phải thờ phượng Ngài. Nhưng Ngài cũng không làm cho bàn tay kẻ độc ác bị bại liệt. Ngài tôn trọng sự chọn lựa của con người – và chính ở đó mà trách nhiệm nảy sinh.
- Trước mặt con là sự sống và sự chết
Bài đọc I (Hc 15,15-20) nhắc nhở:
“Nếu ngươi muốn, ngươi hãy tuân giữ các giới răn… Trước mặt ngươi là sự sống và sự chết, ngươi có thể tùy nghi lựa chọn.”
Đây không phải là lời đe dọa, nhưng là lời khẳng định phẩm giá tự do của con người. Mỗi người phải làm chủ vận mạng đời mình. Không thể viện cớ: “Sự gì phải đến sẽ đến.” Đức tin Kitô giáo không chấp nhận thuyết định mệnh.
Thiên Chúa ban ơn nâng đỡ, nhưng không thay thế sự chọn lựa của chúng ta. Nhà văn Péguy từng viết:
“Nếu Thiên Chúa nâng đỡ quá mức, con người sẽ mất tự do;
nếu Ngài không nâng đỡ đủ, con người sẽ sa ngã.”
Ân sủng của Thiên Chúa không hủy diệt tự do, nhưng kiện toàn và nâng đỡ tự do.
- Kiện toàn Lề Luật bằng tự do yêu thương
Trong Tin Mừng, Chúa Giêsu khẳng định:
“Thầy đến không phải để bãi bỏ, nhưng để kiện toàn.”
Ngài không xóa bỏ Lề Luật Cựu Ước, nhưng đưa luật đến chiều sâu nội tâm – từ hành vi bên ngoài đi vào trái tim.
Trường hợp thứ nhất: Chớ giết người
Cựu Ước dạy: “Chớ giết người.”
Chúa Giêsu đi xa hơn: đừng giận ghét, đừng xúc phạm anh em.
Giết người bắt đầu từ hận thù. Nếu không dập tắt từ trong tâm hồn, nó sẽ bùng cháy thành hành động. Luật mới của Chúa là luật yêu thương – yêu cả kẻ thù, làm ơn cho kẻ ghét mình.
Trường hợp thứ hai: Chớ ngoại tình
Cựu Ước dạy: “Chớ ngoại tình.”
Chúa Giêsu dạy: Ai nhìn người nữ mà thèm muốn, thì đã phạm tội trong lòng rồi.
Ngài muốn chúng ta tấn công tội lỗi ngay từ cội rễ. Bởi vì trái tim là nơi phát sinh mọi điều thiện ác. Bên ngoài có thể còn nguyên vẹn, nhưng bên trong đã sụp đổ.
- Phải bảo vệ trái tim
Cha thánh Gioan Maria Vianney có một trực giác rất nhạy bén về những dịp tội. Ngài hiểu rằng tội lỗi thường không khởi đầu bằng hành động, nhưng bằng những rung động âm thầm trong tâm hồn.
Khi gặp một người cha đưa con gái đi xem khiêu vũ và nghe lời biện hộ:
“Thưa cha, nó không nhảy, chỉ xem người ta nhảy thôi”,
ngài đáp lại:
“Tay chân nó không nhảy, nhưng trái tim nó đã nhảy.”
Một lời cảnh tỉnh sâu sắc. Muốn giữ tâm hồn trong trắng, phải can đảm tránh xa dịp tội. Như Chúa nói:
“Thà mất một chi thể còn hơn toàn thân bị ném vào hỏa ngục.”
Đó không phải là lời quá khích, nhưng là lời nhắc nhở về giá trị vô cùng của linh hồn.
- Tự do dẫn đến thánh thiện
Tự do không phải là muốn làm gì thì làm.
Tự do đích thực là khả năng chọn điều thiện.
Mỗi ngày, chúng ta đứng trước những chọn lựa rất nhỏ:
- Giữ hay nuôi một cơn giận?
- Nhìn với ánh mắt trong sạch hay buông theo dục vọng?
- Nói lời chân thật hay tìm cách lươn lẹo?
Chính những chọn lựa âm thầm ấy quyết định tương lai đời đời của chúng ta.
Thiên Chúa trao tự do để chúng ta yêu. Và chỉ khi yêu trong tự do, chúng ta mới thực sự trở nên con cái Ngài.
Lạy Chúa,
Xin giúp chúng con biết sử dụng tự do như một ân ban cao quý.
Xin gìn giữ trái tim chúng con khỏi những mầm mống của tội lỗi.
Xin cho chúng con mỗi ngày biết chọn sự sống thay vì sự chết,
chọn yêu thương thay vì ích kỷ,
để tự do của chúng con trở thành con đường dẫn tới hạnh phúc muôn đời.
Amen.