Thánh Basiliô Cả và Thánh Grêgôriô Nazianzênô
(Hai Tiến sĩ Hội Thánh – Cột trụ của Giáo Hội Đông phương)
✠ Thánh Basiliô Cả (khoảng 330 – 379)
Thánh Basiliô sinh tại Xêdarê miền Cappadocia (Tiểu Á), trong một gia đình Kitô giáo đạo hạnh, có nhiều người được tôn kính là thánh. Ngài được đào luyện vững chắc về triết học và hùng biện tại Athènes, nhưng đã từ bỏ danh vọng trần thế để dấn thân vào đời sống khổ tu và phục vụ Hội Thánh.
Năm 370, ngài được tấn phong làm Giám mục Xêdarê. Trong bối cảnh lạc giáo Ariô phủ nhận thần tính của Chúa Giêsu đang lan rộng, thánh Basiliô kiên quyết bảo vệ đức tin chân chính vào mầu nhiệm Ba Ngôi, đặc biệt là thần tính của Chúa Thánh Thần. Các trước tác thần học của ngài – nhất là tác phẩm Về Chúa Thánh Thần – đã góp phần quyết định trong việc định hình giáo lý Hội Thánh.
Bên cạnh đó, thánh Basiliô còn được xem là cha đẻ của đời sống đan tu Đông phương, với Luật đan tu nhấn mạnh đời sống cộng đoàn, cầu nguyện, lao động và bác ái. Ngài cũng nổi tiếng với lòng yêu thương người nghèo, thành lập các trung tâm bác ái, bệnh viện và nhà cứu trợ cho những người bị bỏ rơi.
✠ Thánh Grêgôriô Nazianzênô (khoảng 329 – 390)
Thánh Grêgôriô sinh tại Nazianzênô, Cappadocia, là bạn thân thiết của thánh Basiliô từ thời cùng học ở Athènes. Ngài có tâm hồn nhạy cảm, đời sống nội tâm sâu sắc và tài hùng biện xuất chúng, nên được mệnh danh là “Nhà thần học” – một tước hiệu hiếm hoi trong lịch sử Hội Thánh.
Dù nhiều lần mong ước sống ẩn dật, thánh Grêgôriô vẫn vâng phục Giáo Hội để đảm nhận những sứ vụ khó khăn. Năm 379, ngài được mời đến Constantinopolis để củng cố đức tin chính thống giữa lúc lạc giáo Ariô đang chiếm ưu thế. Những bài diễn văn thần học nổi tiếng của ngài về Ba Ngôi Thiên Chúa đã làm rung chuyển thủ đô và đưa nhiều người trở về với đức tin Công giáo.
Ngài giữ vai trò quan trọng tại Công đồng Constantinopolis I (381), góp phần hoàn chỉnh tín biểu Nicêa–Constantinopolis. Sau đó, vì khiêm nhường và yêu mến bình an, ngài xin từ nhiệm để trở về đời sống chiêm niệm.
Di sản thiêng liêng chung
Thánh Basiliô Cả và Thánh Grêgôriô Nazianzênô, cùng với thánh Grêgôriô Nyssa, được gọi là ba vị Giáo phụ Cappadocia. Các ngài không chỉ bảo vệ đức tin chính thống về Ba Ngôi mà còn cho thấy sự hòa quyện tuyệt vời giữa trí tuệ, đời sống cầu nguyện và lòng mến Giáo Hội.
Hội Thánh mừng kính hai thánh vào ngày 2 tháng 1.
Các ngài nhắc nhở chúng ta rằng: bảo vệ chân lý luôn phải đi đôi với khiêm nhường, bác ái và đời sống thánh thiện.
“Vinh quang lớn nhất của Kitô hữu không phải là nói hay về Thiên Chúa, mà là sống đúng theo những gì mình tuyên xưng.”