
Thánh Phanxicô Salê sinh năm 1567 trong một gia đình quý tộc tại vùng Savoy, thuộc nước Pháp ngày nay. Cha ngài mong muốn Phanxicô theo học luật để sau này có thể kế nhiệm chức vụ thượng nghị sĩ của tỉnh. Vâng theo ý cha, Phanxicô được gửi đi học và đã xuất sắc đạt học vị tiến sĩ luật.
Tuy nhiên, sau khi hoàn tất việc học, Phanxicô can đảm bày tỏ với cha mẹ ước nguyện hiến dâng đời mình cho Thiên Chúa trong chức linh mục. Ban đầu, cha ngài kiên quyết phản đối. Nhưng nhờ sự kiên nhẫn, khôn ngoan và tinh thần hiếu thảo, Phanxicô dần dần thuyết phục được cha mình, và cuối cùng nhận được sự đồng thuận.
Sau khi được thụ phong linh mục, Phanxicô được bổ nhiệm làm Tổng Đại diện Giáo phận Genève. Trong sứ vụ này, ngài đặc biệt dấn thân đối thoại và cảm hóa những người theo giáo phái Calvin, nhất là tại vùng Chablais. Không chỉ bằng lời giảng, ngài còn sử dụng những tờ truyền đơn do chính mình biên soạn để trình bày giáo lý Công giáo cách rõ ràng, ôn hòa và thuyết phục. Nhờ phương pháp ấy, ngài đã đạt được nhiều thành quả đáng kể.
Năm 35 tuổi, Phanxicô được tấn phong làm Giám mục Genève. Dù mang trọng trách mục tử, ngài vẫn trực tiếp rao giảng, giải tội và dạy giáo lý cho thiếu nhi. Sự hiền hậu và lòng nhân ái chính là “bí quyết” giúp ngài chinh phục các tâm hồn. Ngài thường nhắc đến châm ngôn nổi tiếng của mình:
“Một muỗng mật ong thu hút được nhiều ruồi hơn cả một thùng giấm.”
(ý tương tự câu tục ngữ Việt Nam: “Mật ngọt chết ruồi”).
Thánh Phanxicô Salê còn là một nhà văn linh đạo lớn của Giáo hội. Ngoài hai tác phẩm nổi tiếng Giới thiệu đời sống đạo đức (Introduction to the Devout Life) và Luận thuyết về tình yêu Thiên Chúa (Treatise on the Love of God), ngài còn để lại nhiều sách nhỏ và hàng ngàn bức thư mục vụ. Các tác phẩm của ngài toát lên tinh thần hiền hòa, dễ tiếp cận và hướng đến mọi tầng lớp xã hội. Ngài luôn nhấn mạnh rằng ơn gọi nên thánh không chỉ dành cho tu sĩ hay ẩn sĩ, mà cho mọi Kitô hữu trong hoàn cảnh sống cụ thể của mình. Ngài viết:
“Thật là sai lầm, thậm chí là lạc giáo, khi cho rằng đời sống đạo đức không phù hợp với đời sống của binh sĩ, thương nhân, hoàng tử hay người phụ nữ có gia đình… Nhiều người đã gìn giữ được sự trọn lành trong sa mạc, nhưng lại đánh mất nó giữa đời thường.”
Dù cuộc đời không dài và công việc mục vụ vô cùng bận rộn, thánh Phanxicô Salê vẫn dành thời gian cộng tác chặt chẽ với thánh Jeanne-Françoise de Chantal để thành lập Dòng Nữ Đức Mẹ Thăm Viếng. Các nữ tu của dòng noi gương Đức Maria đi thăm bà Êlisabét, chuyên chăm sống các nhân đức khiêm nhường, đơn sơ, sùng mộ và bác ái huynh đệ, đặc biệt trong việc phục vụ người nghèo và người bệnh. Ngày nay, một số cộng đoàn dấn thân trong lĩnh vực giáo dục, trong khi những cộng đoàn khác sống đời chiêm niệm nghiêm nhặt.